نسخه چاپی نسخه چاپی

جمعیت «پیر» چگونه «جوان» می شود؟

روزنامه ایران / شنبه ۱۱ آبان ۹۲

مدتی است که بحث پیامدهای پیر شدن جمعیت کشور و ضرورت تشویق مردم به ازدواج و بچه‌دار شدن، در دستور کار مسئولان قرار گرفته است. حتی مقامات عالی نظام هم بارها در این باره اعلام نظر و تأکید کردند که سیاست کنترل و کاهش جمعیت، اشتباه و خطایی است که نباید تکرار شود و اخیراً هم صحبت از ضرورت افزایش جمعیت تا حد ۱۵۰ میلیون نفر را مطرح کرده‌اند. نگارنده با این نظر در مجموع موافق است اما ملاحظاتی هم در میان است که به برخی از آنها اشاره می‌کنم:
اول- نگرش مثبت یا منفی نسبت به افراد و جریان‌ها، نباید در ارزیابی این گونه مقولات پیچیده و تخصصی، تأثیر بگذارد. اگر از منظر کارشناسانه به موضوعات تخصصی بنگریم، چه بسا افرادی با مواضع مختلف سیاسی، در کنار همدیگر قرار بگیرند و افرادی با مواضع سیاسی مشابه، روبه‌روی هم بایستند. مسأله افزایش یا کاهش جمعیت را هم باید به دور از ملاحظات سیاسی و حب و بغض‌های جناحی و تنها از منظر کارشناسانه مورد بررسی قرار داد.
دوم- پیر شدن غالب جمعیت یک کشور یقیناً منفی و جوان کردن دوباره آن، کاری بسیار دشوار است؛ بنابراین باید از پیر شدن جمعیت جداً جلوگیری کرد. نیروی جوان هر جامعه، عامل اصلی تحرک و پویایی و پیشرفت هر جامعه است و سهم آن در جمعیت کشور باید به اندازه معقول حفظ شود.
سوم- بحث کاهش و کنترل جمعیت در شرایطی در ایران مطرح شده بود که نرخ رشد جمعیت به رقم باورنکردنی ۳/۸ درصد رسیده بود. در آن وضعیت به دلیل کمبود درآمد ملی و درگیر بودن با مشکلات اقتصادی و جنگ تحمیلی، چاره‌ای جز کنترل جمعیت وجود نداشت. در آن شرایط هیچ کسی نمی‌پذیرفت که هر ١٨ سال جمعیت کشور دو برابر شود.
چهارم- دولت سازندگی ظاهراً در کنترل جمعیت موفق بود و در واقع نرخ رشد جمعیت تنها رقم در میان شاخص‌های اقتصادی آن سال‌ها بود که کاهش یافت. علت آن هم عمدتاً برنامه‌ریزی دولت نبود بلکه به دلیل مشکلات اقتصادی تشدید شده در کشور، میل به افزایش جمعیت در خانواده‌ها کاهش یافته بود.
پنجم- در سال‌های بعد هم روند کاهش نرخ موالید ادامه یافت و اکنون در شرایطی قرار داریم که با کاهش جدی جمعیت جوان در قیاس با جمعیت پیر کشور مواجهیم. شاید این امر در کشورهای اروپایی هم وجود داشته باشد اما آنها مهاجرپذیرند و کمبود نیروی کار جوان را از این طریق جبران می‌کنند. این کار برای ما نه شدنی است و نه به مصلحت و باید از پیر شدن جمعیت کشور جلوگیری کنیم.
ششم- باید دانست کاهش جمعیت در ایران با دستور و بخشنامه اتفاق نیفتاد و با همین ابزار هم نمی‌توان نرخ رشد جمعیت را بالا برد. مشکلات اقتصادی و نیز تغییر دستگاه ارزشی نسل جوان جامعه، سن ازدواج را بسیار بالا برد. میل به فرزندآوری هم در زوج‌های جوان کم شد. اکنون آمار طلاق هم از ازدواج دارای نرخ رشد بالاتری است. بنابراین وضعیت اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی کشور نیازمند اصلاح اساسی است و تا مشکلات تشکیل خانواده از جمله معیشت و اشتغال جوانان حل نشود، نباید به کارآمدی روش‌های تبلیغی و تشویقی دیگر در افزایش جمعیت امید داشت.

Share and Enjoy


اضافه کردن نظر