«میرحسین»، نیاز ایران امروز

اشاره: این مقاله در زمانی نوشته شد که هنوز میرحسین موسوی برای نامزدی انتخابات ریاست جمهوری سال ۸۸ اعلام آمادگی نکرده بود و جامعه منتظر تصمیم ایشان بود. محتوای این نوشته بر اساس شرایط آن روز کشور و نیازهایی که مطرح بود، فراهم آمد. این مقاله در تاریخ ۱۵ اسفند ۸۷ در سایت قلم هم انتشار یافت.

در چند دوره گذشته انتخابات ریاست جمهوری، هربار نام میرحسین موسوی، نقل محافل می‌شد و سپس با مخالفت ایشان برای نامزد شدن، به تدریج از اذهان رخت برمی‌بست. اینک اما اتفاق دیگری در حال وقوع است و آن تمایل ایشان به جدی تلقی کردن انتخابات این دوره ریاست جمهوری و ورود به صحنه برای طرح دیدگاه‌ها و حتی نقادی ضمنی شرایط کنونی کشور و مدیریت اجرایی است. هر چند فضای سیاسی و انتخاباتی کشور به گونه‌ای پیش می‌رود که نمی‌توان از قطعی شدن حضور ایشان در انتخابات سخن گفت اما در همین حد هم جای خوشحالی دارد زیرا مواضع و شخصیت میرحسین موسوی به گونه‌ای است که می‌تواند به نیازهای ایران امروز پاسخ دهد. در این نوشته کوتاه بر آنم تا برخی از دلایل خودم را در تبیین این ادعا، بیان کنم.

Share and Enjoy

با عملکرد درست، برای دین‌داری آبرو درست کنیم

اشاره: در آستانه سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی در سال ۱۳۸۷، این گفتگو با خبرگزاری ایسنا صورت گرفت که در آن درباره دستاوردها و نیز آسیب‌شناسی انقلاب اسلامی صحبت کردم و در نهایت ذکری هم از نامزد مورد حمایت بنده یعنی میرحسین موسوی به میان آمد اما به دلیل ناسازگار این دیدگاه با مواضع ایسنا، قسمت پایانی گفتگو از سوی این خبرگزاری حذف شد که در ادامه با حروف رنگی مشخص است.

معاون فرهنگی موسسه جام‌جم با بیان این‌که نباید در ظاهر برخی مواضع و عملکردهای دوران حضرت امام، درجا بزنیم به گونه‌ای که روح اندیشه‌ حضرت امام قربانی این ظاهرگرایی شود، در عین حال تاکید کرد که نباید آن‌قدر در کلیات و مواضع کلان پایه‌ای و اصولی نیز غرق شویم که شرایط متحول اجتماعی را نادیده بگیریم؛ چراکه اگر خود حضرت امام هم بودند، این شرایط متحول را حتما لحاظ می‌کردند.

«علی شکوهی» در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، با بیان این‌که نخبگان به دلیل آگاهی‌های اجتماعی برتری که دارند بیشتر از بقیه اقشار مردم می‌توانند در تحولات اجتماعی موثر واقع شوند و این امر در مورد حضرت امام به صورت مضاعف صحیح است، افزود: از آن‌جا که امام(ره) از نظر سلسله‌مراتب روحانیت شیعه در جایگاه مرجعیت دینی قرار داشت و از نفوذ عمیقی در میان توده‌های مسلمان و شیعی برخوردار بود، طبعا در ایجاد تحول انقلاب در ایران، تاثیر ویژه ایشان غیرقابل انکار است.

Share and Enjoy

«پاسخی به آیت‌الله منتظری» و نظرات خوانندگان

اشاره: در تاریخ ۹ دی ماه ۱۳۸۷ در سایت آینده نیوز مطلبی در نقد یکی از اظهارات آیتالله منتظری نوشتم که واکنش زیادی داشت. یکی از واکنشهای خوب آن، نوشتن یک سلسله مطلب از سوی یکی از شاگردان آن مرحوم در نقد مطالب بنده بود که در سایت آینده و در قسمت نظرات بینندگان منتشر شده بود. قصد داشتم به آن اظهارات در همان سایت پاسخ دهم که در آن ایام و بعدها هرگز مجالش فراهم نشد. اینک متن آن نوشته بنده در پاسخ به آیتالله منتظری به همراه همه نظراتی که خوانندگان سایت آینده در زیر آن نگاشتند، در معرض مطالعه خوانندگان قرار میگیرد.

اخیرا اطلاعیه‌ای از سوی نهضت آزادی منتشر شد که از ملاقات مسئولان این تشکیلات با آیت‌الله منتظری در ۳۰ آذرماه خبر داده است. در این اطلاعیه درباره این ملاقات آمده است: «ایشان در ادامه با طرح مبانی فقهی و عقلی نظریه ولایت فقیه خاطرنشان کردند که نظرات فقیه به ما هو فقیه، تنها در امور فقهیه بر نظرات سایر مردم تقدم دارد و ورود در مسائل دیگر مانند ایجاد رابطه با آمریکا یا روابط سیاسی با سایر کشورها، علی‌الاصول در حوزه کاری ولی فقیه قرار نمی‌گیرد و باید به وسیله کارشناس متخصص حل و فصل شود. آیت‌الله منتظری افزودند که در زمان بازنگری قانون اساسی، به جهت ایراداتی که به افزایش اختیارات ولی فقیه و شمول مطلق این اختیارات داشته‌اند، با آن مخالفت کرده‌اند و باور دارند که حتی پیامبر اکرم(ص) نیز از حق ولایت مطلقه برخوردار نبوده است و ولایت مطلقه فقیه را از جمله مصادیق بارز شرک برشمردند.»

Share and Enjoy

دولت وحدت ملی، نامطلوب، دولت ائتلافی، ناممکن

اشاره: در سال ۸۷ و در آستانه شکل‌گیری صف‌بندی سیاسی برای انتخابات ریاست جمهوری سال ۸۸، برخی از نامزدهای احتمالی از جمله دکتر محسن رضایی، از ضرورت تشکیل دولت ائتلاف ملی سخن گفتند. آنچه می‌خوانید تحلیلی است در این رابطه که در سایت آینده نیوز منتشر شده بود.

این روزها بحث دولت وحدت ملی و دولت ائتلافی از سوی بسیاری از سیاستمداران مورد توجه قرار گرفته و در موافقت یا مخالفت آن اظهار نظر می‌شود. در این باره نکاتی چند قابل تامل است:

اول – ایده «دولت وحدت ملی» معمولا از سوی نیروهای بیرون حکومت مطرح می‌شود که علاقه‌مند به مشارکت در قدرت هستند. نکته جالب این است که این ایده در شرایط کنونی از سوی اصلاح‌طلبها مطرح نشده، بلکه برخی از اصولگرایان آن را مطرح کرده‌اند. ظاهرا طیفهای متعدد اصلاح‌طلب هم در کنار گروههایی از اصولگرایان، به مخالفت با این پیشنهاد برخاسته‌اند.

Share and Enjoy

ولایت و فقاهت، دین و دمکراسی

اشاره: در چند سال قبل، مکررا در دانشگاه‌ها یا محافل معلمان و فرهنگیان درباره نظریه ولایت فقیه سخن گفتم یا در مصاحبه با نشریات و روزنامه‌ها در تبیین این اندیشه سیاسی حرف زدم. یکی از این گفتگوها به عنوان معاون فرهنگی موسسه جام‌جم با نشریه دانشجویی «اندیشه»، ارگان کانون اندیشه دانشجوی مسلمان دانشگاه امیرکبیر صورت گرفت که در زیر می‌خوانید. گفتنی است این گفتگو در دو قسمت در تاریخ ۲۰ و ۲۲ آذرماه ۱۳۸۵ در سایت فردانیوز هم منتشر شد.

سئوال: به عنوان اولین سئوال و برای شروع بحث، بفرمایید که برداشت شما از ولایت فقیه چیست و آیا این اندیشه را مختص حضرت امام می‌دانید یا این که یک نظریه مورد قبول همه علمای شیعی است؟

– بسم الله الرحمن الرحیم. بحث ولایت فقیه از آنجایی که جزء تئوریهای اختصاصی شیعه به نظر می‌آید، بیش از همه از سوی علما و فقها و اندیشمندان شیعی به آن پرداخته شده است، اما واقعیت این است که ولایت فقیه فقط یک اندیشه شیعی نیست و در عالم تسنن هم مبانی ولایت فقیه را می‌توان در اندیشه‌ها و باورهای بسیاری از فقهای اهل سنت پیدا کرد. نوع توجهی که به این تئوری شد چون به اقتضای یک انقلاب دینی در ایران بوده و در واقع به تبع یک حرکت سیاسی، مطرح شده و به تدریج بسط پیدا کرده، منجر به این شد که بسیاری از افراد این تئوری را یک تئوری سیاسی صرف فرض کنند و حتی برخی تصورشان بر این باشد که مثلاً حضرت امام این نظریه را طراحی و ابداع کرده است، در حالی که اگر به فلسفه حکومت و فلسفه سیاسی شیعه و اسلام توجه کنیم، از درون آن، مبانی اصلی اندیشه ولایت فقیه قابل استخراج است.

Share and Enjoy

به رشد فرهنگ تحزب در ایران امیدی نیست

اشاره: آنچه می‌خوانید متن گفتگوی من با نشریه سازمان ملی جوانان است که  در سالهای قبل، انجام شد و هرگز در نیافتم که آیا منتشر شد یا نه. از آنجا که  این گفتگو درباره حزب و تحزب در ایران است و محتوای آن می‌تواند برای نسل جوان‌تر جامعه مفید باشد، به انتشار آن در سایت «نقد زمانه» مبادرت می‌کنم. طبعا تاریخ تعیین شده برای انجام مصاحبه، تقریبی است.

سئوال: اهتمام ویژه حضرت امام به کار شورایی و تشکیلاتی تا چه اندازه در پیشبرد اهداف و پیروزی نهایی انقلاب موثر بود و اساسا نقش رهبری امام در پیشبرد فعالیتهای تشکیلاتی خودجوش و مردمی چگونه ارزیابی میشود؟

پاسخ: بسم الله الرحمن الرحیم. برای بررسی نظر امام در باره کار تشکیلاتی و نحوه عمل ایشان در این زمینه باید ابتدا به چند نکته توجه شود.

اول این که برخی از مفاهیم مرتبط با تشکیلات و کار تشکیلاتی، مربوط به دنیای جدید و از مباحث علومی چون مدیریت و علوم سیاسی است و ممکن است با همین تعابیر و نهادها، در محیط دینی سابقه نداشته باشد و حتی در میان علما این پرسش مطرح باشد که آیا میان این نهادهای اجتماعی با دین و تعالیم دینی، سازگاری وجود دارد یا خیر؟ بنابراین در کشور ما بویژه در میان روحانیون و علما، بحث تشکیلاتی از نظر تئوریک و نظری، از پشتوانه‌ای قوی برخوردار نیست.

Share and Enjoy

پشت دین سنگر گرفتیم

اشاره: روزنامه کارگزاران در سال ۱۳۸۷ گفتگویی را با من انجام داد که در تاریخ یکشنبه ۲۴ و سه شنبه ۲۶ شهریور ۱۳۸۷ ماه همان سال منتشر شد. متن کامل این گفتگو را می خوانید.

محمدرضا یزدان‌پناه: رابطه دولت نهم و روحانیت، موضوعی بود که قرار بود محور گفت‌وگوی ما با «علی شکوهی» روزنامه‌نگار اصولگرا، معاون فرهنگی موسسه جام‌جم و عضو شورای سیاستگذاری رادیو گفت‌وگو باشد اما پس از آغاز مصاحبه، این نقش روحانیت و مرجعیت در جمهوری اسلامی و آسیب‌شناسی تجربه حکومت دینی بود که بخش عمده گفت‌وگو را تشکیل داد. در عین حال همزمانی این گفت‌وگو با افزایش انتقادات مراجع و روحانیون ارشد از دولت نهم به علت برخی موضع‌گیری‌ها و اظهارات منتسبان به دولت، باعث شد تا وجه سیاسی مصاحبه نیز حفظ شود. گفت‌وگو با علی شکوهی نکاتی دارد که به احتمال زیاد اگر با یک فعال سیاسی اصلاح‌طلب مطرح می‌شد، امکان انتشار آن را غیرممکن می‌ساخت.

Share and Enjoy

هنوز هم به دکتر شریعتی محتاجیم

اشاره: دو سه سال قبل با مجله «رسش» گفتگویی در باره دکتر علی شریعتی و اندیشه و آثار وی انجام دادم که متن آن را در زیر می‌آورم.

نقش دکتر شریعتی را در پیروزی انقلاب اسلامی، چه طور ارزیابی می‌کنید؟

بسم الله الرحمن الرحیم. من فکر می‌کنم انقلاب اسلامی در مقطعی از تاریخ ایران امکان پیروزی پیدا کرد که دو جریان فکری در جامعه ما به یکدیگر رسیدند و با اهداف و گفتمان مشابه و نزدیک به هم به تشویق مردم برای حضور در یک حرکت اجتماعی گسترده پرداختند.

جریان اول جریان روحانیت بود که در طول تاریخ به عنوان یک جریان مورد توجه مردم شناخته می‌شد و پایگاه گسترده توده‌ای داشت. مشخصا روحانیت شیعه در ایران به ویژه از دوران صفویه نقش بسیار موثرتری پیدا کرد و در حرکت‌های ضداستعماری و ضداستبدادی عملکرد نسبتا موفقی از خود نشان داده بود و مرجع و پناه مردم تلقی می‌شد.

جریان دوم جریان روشنفکری دینی بود که در واقع از اوایل مشروطه به بعد شکل گرفت و به صورت یک جریان نسبتا گسترده در محیط‌های آموزشی جدید و مشخصا دانشگاه‌ها درآمد و توانست در برابر مکتب‌های فکری معارض با دین مثل لیبرال‌های غربی و کمونیست‌های شرقی و ملی‌گراهای داخل کشور از ضرورت دینداری دفاع کند و در عین حال در فضای روشنفکری هم باقی بماند.

Share and Enjoy

پاسخ یک سئوال: چرا امام رهبر انقلاب شد؟

این یک پرسش رایج در میان نسل جدید جامعه ماست که چه نیروهایی در پیروزی انقلاب نقش محوری داشتند و چرا و چگونه روحانیت انقلابی و در راس همه امام خمینی توانست رهبری انقلاب را به دست بگیرد. چند سال قبل در گفتگو با یک جمع دانش‌آموزی، توضیحاتی را در این باره ارائه کرده بودم که گزیده آن را در زیر می‌خوانید.

مدتی قبل  عکسی  از  سال ۵۷ دیدم که خیلی انگیزه پیدا کردم که شرحی درباره این موضوع بدهم. در این عکس مورد نظر، در دست مردم سه تا عکس بسیار بزرگ قرار دارد و این عکس‌ها در وسط جمعیت به چشم می‌خورد و مردم آن‌ها را بالای دست گرفته‌اند، البته نمی‌گویم که هر عکسی اینگونه می‌تواند تفسیر شود ولی این فقط یک عکس نیست بلکه توصیف واقعی جامعه ما در روزهای انقلاب است. عکس اول امام، عکس دوم شریعتی و عکس سوم مصدق بود. این  عکس  با همین شکل قرار گرفتن این سه چهره، توصیف نیروهای سیاسی فعال در سالهای قبل از انقلاب است. جریان مذهبی و جریان روشنفکری دینی و جریان ملی‌گرا، اصلی‌ترین جریاناتی هستند که در پیروزی انقلاب نقش بازی کردند.

Share and Enjoy

مردم‌سالاری، عین عدالت است‌

اشاره: این مقاله به مناسبت نام‌گذاری یکی از روزهای دهه فجر سال ۱۳۸۶ نگاشته شد و در روزنامه جام‌جم انتشار یافت.

«انقلاب اسلامی، عدالت و مردم‌سالاری»، از عناوینی است که هر ساله برای یکی از روزهای دهه فجر برگزیده می‌شود و امسال نیز چنین شد. این عنوان، بهانه‌ای است تا چند نکته محوری در این باره مورد توجه قرار گیرد:

اول – عدالت، از آرمان‌های دائمی بشر است و بسیاری از انقلاب‌ها و مبارزات اجتماعی برای تحقق آن صورت گرفته است؛ اما مردم‌سالاری از دستاوردهای تازه انسانی به حساب می‌آید و مدلی از حکومت است که در آن، مردم بر سرنوشت خود حاکم می‌شوند، قدرت مشروط به قواعدی می‌شود و حاکمان با رای مردم برگزیده و با نظر آنان تغییر می‌کنند. با این حساب، عدالت از «ارزش‌»های دائما خواستنی و همیشه مطلوب است اما مردم‌سالاری، از «روش»‌های خوب و مفید و حاصل تجارب بشر در اداره جوامع انسانی به حساب می‌آید.

Share and Enjoy

صفحه 10 از 16« بعدی...89101112...قبلی »