کلیدواژه ‘آیت‌الله جوادی آملی’

اخلاق و سیاست

روزنامه ایران / پنجشنبه ۳۰ آبان ۹۲

سیاست، حوزه‌ای است که با قدرت سر و کار دارد و سیاستمدار، انسانی است که معطوف به قدرت عمل می‌کند. نوع عملکرد هر سیاستمدار به نوع نگرش وی به قدرت وابسته است یعنی اگر قدرت را «هدف» بداند، به گونه‌ای عمل می‌کند و اگر قدرت را « ابزار» تلقی کند، رفتارهای دیگری خواهد داشت. طبعاً در نگاه هدف‌انگارانه از قدرت، احتمال عدم رعایت اخلاق بیشتر می‌شود ولی در نگرش ابزارانگارانه از قدرت، ارزش‌ها و اهداف بزرگ‌تری وجود دارند که عمل سیاسی معطوف به قدرت، در واقع پیگیر تحقق آن ارزش‌ها و اهداف برتر است و بنابراین می‌توان امید داشت که اخلاق در این نگرش، بیشتر رعایت شود.
اسلام و انقلاب اسلامی مروج آن نگرشی از سیاست است که قدرت را هدف نمی‌داند. سیاستمدار مسلمان، قدرت را ابزار خدمت به خلق و اهرم اجرای عدالت و مقدمه تحقق ارزش‌ها تلقی می‌کند و به همین دلیل، نه در کسب قدرت، به هر وسیله‌ای متوسل می‌شود و نه در حفظ قدرت، انجام هر کاری را مجاز می‌داند و نه در صورت از دست رفتن قدرت، بی‌تاب می‌شود و همه چیز را از دست رفته تصور می‌کند.
علی‌رغم این گونه تلقی نظری، متأسفانه در عمل شاهد هستیم که اخلاق در حوزه سیاسی، چندان رعایت نمی‌شود و نیروهای سیاسی فعال در جامعه گاهی مبادرت به اقداماتی می‌کنند که چندان اخلاقی نیست. اشکال از آنجا ایجاد می‌شود که شماری از فعالان سیاسی، بتدریج جایگاه «هدف» و «ابزار» را فراموش می‌کنند و قدرت را هدف می‌پندارند. آنان در آغاز راه، انگیزه فعالیت خود را خدمت به مردم و اجرای ارزش‌های اسلامی می‌دانند و واقعاً هم ممکن است نیت آنان خیر باشد اما در مسیر کسب قدرت یا حفظ آن، بتدریج هدف اصلی را فراموش کرده و «قدرت» را در جایگاه «ارزش» می‌نشانند.
حضرت آیت‌الله جوادی آملی می‌فرمودند «مرد آن است که سیلی دوم را برای خدا بزند.» سیلی اول را خیلی‌ها ممکن است برای خدا بزنند اما وقتی سیلی اول را زدید، بلافاصله ممکن است به شما هم سیلی بزنند یا اهانت کنند و از آن پس، شما هم خدا را فراموش خواهید کرد و سیلی دوم را از سر خشم یا خنک شدن دل خودتان یا انتقام خواهید زد. قدرت هم چنین است. شاید خیلی از افراد به قصد خدمت به سراغش بروند اما بتدریج همین وسیله را هدف بپندارند و همه اخلاقیات و ارزش‌های دینی را در پای آن فدا کنند.
بسیاری از کسانی که فضای سیاسی کشور را به دروغ و تهمت آلوده کرده و هرگونه دشمنی با دیگران را جایز می‌شمارند و حد دشمنی با دیگران را نگه نمی‌دارند و دشمنی و رقابت با دیگران آنان را از جاده عدالت خارج می‌کند، متأسفانه از همین افرادی هستند که روزی قرار بود قدرت برای آنان ابزار باشد اما اکنون هدف شده است.
بر همه سیاستمداران واجب است که ماهیت قدرت و طنازی‌های آن را بشناسند و هر چند گاه خود را محاسبه کنند تا خدای ناکرده، قدرت را خدای خود قرار نداده باشند و به پرستش قدرت نرسیده باشند. رعایت نکردن ارزش‌های دینی و اخلاقیات در کسب قدرت و در هنگام قدرتمندی و به هنگام از دست دادن قدرت، بزرگ‌ترین دلیل و نشانه قدرت‌پرستی است.

Share and Enjoy

دلم برای دکتر الهام می‌سوزد!

اشاره: یادداشت زیر درباره ماجرای هاله نور مشهور و توجیهات دکتر الهام نوشته شد و در تاریخ چهارشنبه  ۲۳ آذر ۱۳۸۴ در سایت فردا منتشر شد.

دکتر الهام به عنوان سخنگوی دولت، مسئولیت بسیار سنگینی را بر دوش گرفته است زیرا ناچار است در مقابل نمایندگان رسانه‌ها قرار گیرد و به سئوالات آنها پاسخ دهد و از جمله به توجیه حرفها و کارهایی بپردازد که دیگران بر زبان می‌رانند یا انجام می‌دهند و شاید قابل دفاع هم نباشند اما او به عنوان سخنگو، چاره‌ای ندارد جز این که به دفاع از دولت بپردازد و بی آنکه خود هم قانع باشد، برای قانع کردن دیگران و افکار عمومی دلیل بیاورد یا دلیل بتراشد. آیا برای چنین فردی نباید دل سوزاند بویژه آنکه سابقه دوستی هم در میان باشد؟

دکتر الهام در گفت و گویش با خبرنگاران در باره فیلم دیدار رئیس جمهور با حضرت آیت الله جوادی آملی، مجبور شد عباراتی را بکار بگیرد که توجیه‌گر واقعیت نیست. وی مدعی شد که از آن جلسه فیلمبرداری نشد اما بسیاری از افراد آن فیلم را دیده‌اند و انکار آن شدنی نیست. در سخنی متعارض گفته‌اند که فیلم مونتاژ شده است که معنای آن تایید ضمنی اصل فیلمبرداری از آن جلسه است و در فرازی دیگر فرمودند که اگر کسی فیلم کامل آن جلسه را دارد، منتشر کند و این هم یعنی فیلم پخش شده شامل همه جلسه نمی‌شود ولی قطعا مربوط به بخشی از این جلسه است.

Share and Enjoy