کلیدواژه ‘دولت میرحسین موسوی’

شان نزول «ولایت مطلقه فقیه»

مرور رخدادهایی که منجر به طرح اندیشه ولایت مطلقه فقیه شد

اشاره: در روزنوشت امروز بر برداشت رهبری از ولایت مطلقه فقیه حاشیه‌هایی زدم. برای فهم بهتر این مفهوم ضروری است خوانندگان گرامی به سراغ تاریخ بروند و روندی را که منجر به طرح اندیشه ولایت مطلقه فقیه شد، بشناسند. این گونه بررسی مسائل ما را به درک بهتر این مفاهیم نظری کمک می‌کنند. آنچه می‌خوانید بازنشر بخشی از سلسله مقالات جریان‌شناسی سیاسی است در این باره. علاقه‌مندان برای مطالعه کامل این مقالات می‌توانند به آرشیو سایت نقد زمانه مراجعه یا متن جزوه را از سایت دانلود کنند.

رجوع به احکام ثانویه

با ظهور بن‌بست عملی در تدوین قانون در خواستهای مکرر مسئولان دولت از حضرت امام برای ارائه راهکارهای فقهی، ایشان به مجلس اجازه دادند با توسل به احکام ثانویه، مشکل را حل کنند. بدین معنا که در صورت تشخیص ضرورت حاد از سوی نمایندگان و به شرط موقت بودن قوانین مصوب، مجلس می‌تواند قوانینی را به تصویب برساند بدون آن که شورای نگهبان بتواند با آن مخالفت کند. در ابتدا قرار بود که تصمیم گیری در این زمینه با اکثریت نمایندگان مجلس باشد اما به خاطر سرعت زیاد مجلس در تصویب قوانین مبتنی بر احکام ثانویه و اعتراضات بر انگیخته شده از سوی محافل مخالف به ویژه شورای نگهبان، امام دستور دادند تا ملاک تصمیم گیری، رأی «دو سوم» نمایندگان مجلس باشد. در اینجا ضروری است توضیحی را درباره مفهوم احکام ثانویه بیاوریم.

Share and Enjoy

نقدی بر شیوه تاریخ نویسی عباس سلیمی نمین

اشاره: این نقد اولین بار در تاریخ ۲۷ تیر ۱۳۸۹ در سایت «دفتر مطالعات و تدوین تاریخ ایران» و نیز سایت «آینده» منتشر شد. عنوان این مطلب را سایت آینده چنین انتخاب کرده است: این تاریخ‌سازی است نه تاریخ‌نویسی.

مقدمه:

اخیرا به مناسبتی نقد آقای سلیمی‌نمین بر کتاب «اوج دفاع» (خاطرات سال ۱۳۶۵ هاشمی رفسنجانی) را خواندم. بهانه این امر را خود ایشان فراهم کرد. در جلسه‌ دوستانه‌ای که هرچند گاه یکبار با ایشان داریم، پیام منتقدانه یکی از دوستان را برایشان بازگو کردم که گفته بود: «آقای سلیمی مسائل جاری کشور را که جلوی چشممان در جریان است این گونه به دلخواه می‌نویسد،‌ حال چگونه می‌تواند تاریخ ما را به درستی بنویسد». طبعا آقای سلیمی‌نمین با این قضاوت مخالف بود و همین امر باب مباحثه‌ای طولانی را در آن جلسه باز کرد. در نهایت قرار شد من کتاب «اوج دفاع» آقای هاشمی و نقد آقای سلیمی‌نمین بر این کتاب را به همراه کتاب «ماجرای مک فارلین» نوشته محسن هاشمی و حبیب‌الله حمیدی را بخوانم و بعد با یکدیگر در این باره صحبت کنیم. پس از مطالعه این کتابها، یقین کردم که حق با همان دوستی است که آن پیام منتقدانه را داده بود و به تاریخ‌نویسی سلیمی‌نمین به عنوان یک تاریخ‌نویسی دلبخواه،‌ اعتراض داشت. این گونه شد که بنده وارد این ماجرا شدم و کارم به نوشتن این نقد در شیوه تاریخ‌نویسی سلیمی‌نمین کشید. طبعا این نقد را نباید دفاع از همه عملکردهای آقای هاشمی رفسنجانی تفسیر کرد زیرا در گذشته بارها و بارها، خودم به نقد عملکردها و مواضع این چهره مطرح انقلاب اسلامی پرداخته بودم و البته همیشه این قدر انصاف داشته‌ام که علیرغم وارد دانستن آن نقدها،  بزرگی ایشان را انکار نکنم.

Share and Enjoy

قصه یک استعفا

اشاره: این مطلب در اوج تبلیغات انتخابات ریاست جمهوری ۸۸ در تبیین ماجرای استعفای مهندس میرحسین موسوی در سال ۶۷ نوشته شد. اصل این نوشته در نشریه «ندای صداقت» که ارگان ستاد اصولگرایان حامی میرحسین موسوی محسوب می‌شد، در اوایل خردادماه ۱۳۸۸ منتشر شد.

قصه یک استعفا

این روزها مسئله استعفای میرحسین موسوی در سال ۶۷ به یک حربه تبلیغات انتخاباتی از سوی مخالفان وی تبدیل شده است. ظاهرا این واقعه تاریخی به عنوان نقطه ضعف بزرگ میرحسین موسوی تلقی شده و مخالفان ایشان گمان می‌کنند که با مطرح کردن یکسویه و بزرگنمایی باورنکردنی این ماجرا، می‌توانند به هدف خود برسند و میرحسین موسوی را هم یک فرد ضعیف و هم مخالف امام جلوه دهند. برای این که گوشه‌ای از این ماجرای تاریخی بازخوانی شود و از جمله معلوم شود که از این نمد، کلاهی برای مخالفان موسوی فراهم نمی‌شود، بر آن شدیم تا بخشی از اسناد رسمی این ماجرا را بازخوانی و برداشت خودمان را از این ماجرا، بیان کنیم.

Share and Enjoy

جریان شناسی سیاسی (قسمت پنجم)

پیامدهای سیاسی و تشکیلاتی یک منازعه فکری

با مطرح شدن «ولایت مطلقه فقیه» و توجه به احکام حکومتی در اداره جامعه، انتظار می‌رفت ریشه اصلی اختلافات میان نیروهای خط امام خشکیده شود اما در عمل چنین اتفاقی رخ نداد. زیرا دوام دیر هنگام آن منازعات فکری باعث شد که اختلافات سیاسی و سپس تشکیلاتی، ظهور کند و عملاً حتی پس از حل شدن مسائل فکری، کارکرد سیاسی و تشکیلاتی اختلافات باقی بماند. در ابتدای پیدایی تنازعات فکری، ابعاد سیاسی اختلافات بارز نبود و در مسائل تشکیلاتی اساساً اختلافی وجود نداشت. افرادی که بعدها در جهات متفاوت سیاسی حرکت کردند، در آن ایام در خط سیاسی واحدی قرار داشتند کافی است به ترکیب دولت میرحسین موسوی و بیشتر از آن وزرای کابینه شهید رجایی دقت کنیم تا صحت ادعای فوق، تأیید شود. در کابینه شهید رجایی و موسوی، وزرایی قرار داشتند که اینک در گروههای سیاسی مختلفی چون جمعیت مؤتلفه اسلامی، سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی، کارگزاران سازندگی،‌ جامعه روحانیت مبارز تهران و دیگر گروهها عضویت دارند، اما در آن زمان در یک جبهه سیاسی عمل می‌کردند. به هنگام انتخاب مقام معظم رهبری به ریاست جمهوری، نامزد اول ایشان برای نخست وزیری، علی اکبر ولایتی بود نه میرحسین موسوی ولی هنگام بحث مجلس درباره رأی تمایل ـ و نه رای اعتماد ـ به ولایتی، عموماً کسانی به مخالفت با وی برخاستند که بعدها با وی در یک جریان سیاسی قرار گرفتند اما در آن زمان با مخالفت خود، زمینه انتخاب میرحسین موسوی را فراهم آوردند و جالب آن که بعدها خود به مخالفان جدی موسوی مبدل شده و برای تغییر نخست وزیر تلاش می‌کردند.

Share and Enjoy

جریان شناسی سیاسی (قسمت سوم)

حوزه اقتدار حکومت، منشاء نخستین رویاروییهای فکری و سیاسی

در فاصله سالهای ۶۰ تا ۶۶ ریشه و منشاء بسیاری از اختلافات فکری در میان نیروهای خط امام را باید در بحث حوزه اقتدار ولی فقیه و حکومت دینی جستجو کرد. در آن زمان درباره میزان اقتدار ولایت و حکومت دو نظریه وجود داشت:

اول: کسانی که معتقد بودند ولی فقیه فقط در چهارچوب احکام اولیه دارای اقتدار است و حق قانون‌گذاری ندارد. از دیدگاه این افراد، «ولایت فقیه» همان «ولایت فقه» است و فقیه تنها شأن اجرایی دارد و مجری احکامی است که در رساله های عملیه وجود دارند.

دوم: کسانی که معتقد بودند فقه موجود، پاسخگو نیست به این دلیل که «فقه فردی» است نه «فقه حکومتی» و در عمل تنها با تکیه بر رساله‌های عملیه مراجع تقلید نمی‌توان جامعه را اداره کرد. به نظر اینان، در مباحث اقتصادی و اجتماعی جدید موضوعات فراوانی وجود دارند که دارای کارکرد اجتماعی گسترده‌اند ولی در فقه ما درباره آنها از منظر حکومتی، بحثی صورت نگرفته است و لذا نمی‌توان بر اساس آن نظامات اجتماعی اسلام را ساخت زیرا نمی‌توان دست حاکم و دولت اسلامی را در چهارچوب فقه فردی بسته خواست.

Share and Enjoy