کلیدواژه ‘ديپلماسي عمومي’

مسئولیت غرب در شکست احتمالی مذاکرات

روزنامه ایران / دوشنبه ۱۶ تیرماه ۹۳

مذاکرات هسته‌ای جمهوری اسلامی با ۱+۵ با جدیت جریان دارد و گروه باتجربه دیپلماتیک ایران درصدد است تا چند هدف مهم را توأمان به پیش ببرد.
نخستین و مهمترین هدف این است که این مذاکرات به نتیجه برسد و توافق واقعی میان ایران و کشورهای طرف مذاکره پدید آید و «مسأله» هسته‌ای جمهوری اسلامی دیگر مسأله نباشد و حل شود. اگر این مذاکرات به نتیجه برسد، اولاً کشورهای غربی تضمین‌های لازم برای صلح‌آمیز بودن فعالیت هسته‌ای جمهوری اسلامی را به دست خواهند آورد و نگرانی موجود- اگر واقعاً نگرانی باشد- برطرف می‌شود. در مقابل، جمهوری اسلامی هم به انرژی صلح‌آمیز هسته‌ای دسترسی و تکنولوژی آن را بومی خواهد کرد و در عین حال، تمامی تحریم‌های موجود غرب علیه ایران از میان خواهد رفت و این فرصتی مناسب برای طرفین است تا در فضای تازه سیاسی، به همکاری در زمینه‌های نفتی، پتروشیمی و صنعتی بپردازند.
هدف دوم کشورمان در این مذاکرات این است که جمهوری اسلامی بدون عقب‌نشینی از مواضع و حقوق هسته‌ای خود به توافق با غرب برسد و بنابراین کوتاه آمدن از مواضع اصلی خود را شاهد نباشد. در این زمینه غربیها بخصوص امریکاییها اصرار دارند که ما را به عدول از منافع ملی وادار کنند و احساس شکست در مذاکرات یا از دست دادن منافع بیشتر را به جان ایرانی‌ها بیندازند. این امر از نظر روانی برای آنان مهم است و به نوعی پیروزی آنان در مذاکرات را القا خواهد کرد. دیپلماتهای انقلابی ما در این زمینه باید حواس خود را جمع کنند تا اگر در زمینه‌ای مجبور به مصالحه هستند، به شکلی نباشد که احساس شکست به مردم ما دست بدهد بلکه باید به گونه‌ای باشد که مردم احساس کنند فرصتی تازه برای رشد و پویایی علمی و صنعتی و اقتصادی کشور به دست آمده است و در نهایت این گونه مصالحه، به سود ما تمام خواهد شد. بیان این نکته که اگر در موردی ما تعهدی تازه را بپذیریم، حتماً موقت خواهد بود، ابتکار مناسبی به نظر می‌رسد مشروط به آن که زمان پایان تعهد جمهوری اسلامی طولانی نباشد و غربیها، محمل حقوقی برای تمدید آن را در اختیار نداشته باشند.
هدف سوم این است که در جنگ دیپلماسی عمومی، ما دست برتر را داشته باشیم و افکار عمومی مردم جهان از جمله کشور خودمان را در هر صورت قانع کنیم. در این زمینه نیز تلاش دیپلماتهای جمهوری اسلامی قابل تحسین است از جمله نگارش مقاله در نشریات معتبر جهان و انتشار فیلم اعلام مواضع از سوی دکتر ظریف، هر چند بر مواضع دیپلماتهای طرف مذاکره کم‌اثر است اما افکار عمومی جهانیان را با ما همراه می‌کند و نشان می‌دهد که ایران هم میل به حل مسأله به شکل واقعی دارد و هم قدرت منطق ما قوی‌تر است و هم اگر این مذاکرات به نتیجه نرسد، مسئولیت شکست آن برعهده کشورهای غربی است که با زیاده‌خواهی خود، یک فرصت تاریخی و بزرگ را از دست داده و آینده‌ای گنگ و پرخطر را برای ملتهای منطقه و جهان ترسیم کرده‌اند.
همچنان که دکتر ظریف در پیام تصویری خود گفته است مذاکرات میان ایران و غرب در سال ۲۰۰۵ می‌توانست به نتیجه برسد اما دولت بوش با درخواست تعلیق همه فعالیتهای غنی‌سازی، کار مذاکره را به شکست کشاند. اینک نیز مطالبات مشابه غربیها و امیدواری آنان به نتیجه‌بخشی تأثیرات تحریم، می‌تواند کار مذاکره را با بن‌بست مواجه کند. جمهوری اسلامی قطعاً تا زمانی که امید به توافق دارد، در مذاکره خواهد ماند و در عمل، کاری نخواهد کرد که این مذاکرات بی‌ثمر رها شود و به همین دلیل، در دیپلماسی عمومی خود تلاش می‌کند مسئولیت شکست احتمالی مذاکرات را متوجه دولت امریکا و دیگر کشورهایی کند که قادر به اتخاذ تصمیم دشوار اما معقول نیستند و واقعیت جمهوری اسلامی را به عنوان یک کشور هسته‌ای به رسمیت نمی‌شناسند.

Share and Enjoy

سفارت مجازی آمریکا، ابزار دیپلماسی عمومی؟!

 روزنامه سیاست روز / شنبه ۱۹ آذر ۱۳۹۰

در هفته گذشته آمریکا اعلام کرد که سفارت مجازی خود را برای ایرانیان راه‌اندازی کرده است. این سفارت در واقع یکی از امکاناتی است که هر کشوری می‌تواند برای اتباع کشورهای مختلف ایجاد کند تا ارتباط با سفارت برای دریافت ویزا و مسافرت به این کشور، آسان شود و در واقع، به جای مراجعه مستقیم، افراد و متقاضیان از طریق اینترنت به ایجاد این گونه ارتباطات بپردازند.

واکنش در مقابل این اقدام آمریکایی‌ها در داخل کشور متفاوت بوده است. برخی بر این باورند که این کانال ارتباطی آمریکایی برای جمع‌آوری اطلاعات است و بنابراین ایجاد سفارت مجازی، طبعا اقدامی برای جاسوسی وابستگان به سیاست آمریکا تلقی می‌شود. طرفداران این نظریه گمان می‌کنند که سفارت آمریکا نیازمند اطلاعات مردمی است و مساعد شدن بستر فنی ارتباطات می‌تواند دسترسی سازمان سیا و وزارت امور خارجه آمریکا به اطلاعات مرتبط با جمهوری اسلامی را تسهیل کند. در مقابل برخی دیگر این رفتار کاخ سفید را قدمی برای عادی‌سازی روابط میان ایران و آمریکا تلقی می‌کنند و در واقع معتقدند که این کشور از قطع روابط خود با جمهوری اسلامی، ضرر کرده و اینک که جمهوری اسلامی، درخواست مکرر این کشور برای ایجاد رابطه را نپذیرفته است، آنها چاره‌ای جز این ندارند که یک گام به عقب برگردند و با ایجاد سفارت مجازی برای ایرانیان، نوعی ارتباط مجازی میان ایران و آمریکا را ایجاد کنند. طرفداران این نظریه، بر این باورند که این اقدام آمریکا، پیامی هم برای مسئولان دارد مبنی بر این که ما برای ایجاد رابطه سیاسی با جمهوری اسلامی، آماده‌ایم.

بنده بر خلاف هر دو نظر فوق به مقوله‌ای دیگر در این باب معتقدم. در واقع تصور این که از طریق ایجاد یک سایت، آمریکا بخواهد جاسوسی کرده یا اطلاعات مورد نیاز را جمع‌آوری کند، ناشی از سادگی است. آمریکا از صدها کانال در حال جمع‌آوری اطلاعات است و ما هم چیزی پنهان از چشم جاسوسان آمریکایی نداریم و معمولا از عموم مسائل کشور مطلع هستند و دلیلی ندارد که به این شیوه عمومی متوسل بشوند. همچنین این را نیز نمی‌توان قبول کرد که این کشور از طریق ایجاد سفارت مجازی، قصد دادن پیام به جمهوری اسلامی و ایجاد رابطه مجدد را دارد زیرا ایجاد رابطه با ایران، راهکارهای معقول دیگری دارد که در صورت نیاز، از آن طریق اقدام خواهد شد. بر این اساس بنده معتقدم که این اقدام آمریکا یکی از تمهیدات تازه این کشور در عرصه دیپلماسی عمومی است یعنی ارتباط با مردم ایران و تلاش برای حفظ این ارتباطات علیرغم قطع رابطه میان ایران و آمریکا تا افکار عمومی مردم ما علیه آمریکا نشود.

اکنون چند میلیون ایرانی در آمریکا زندگی می‌کنند و بخشی از این جمعیت را دانشجویان و نخبگان علمی و نیز صاحبان سرمایه و پول تشکیل می‌دهند. بستگان این جمعیت در داخل کشور هستند و سیاستمداران آمریکا می‌دانند که این دو جمعیت ایرانی در داخل و خارج کشور، نیازمند مراوده با یکدیگرند. همچنین هر ساله تقاضاهای جدیدی از سوی فارغ‌التحصیلان نخبه دانشگاه‌های ایرانی برای ادامه تحصیل در آمریکا وجود دارد که مقامات آمریکایی نمی‌خواهند فرصت دزدیدن این مغزهای علمی را از دست بدهند. بنابراین ضمن این که با دولت ایران مخالفند و برای سرنگونی جمهوری اسلامی، برنامه‌های جدی را تدارک دیده‌اند، در تلاشند ارتباط مردم ایران برای مسافرت به آمریکا را آسان کنند و دردسرهای مسافرت ایرانیان به کشورهای دیگر و مشکلات مراجعه به سفارت آمریکا در آن کشورها برای دریافت ویزا را کاهش دهند و حتی حذف کنند.

اینک بخشی از ایرانیان مقیم آمریکا به مثابه جریان مخالفت جمهوری اسلامی، با سیاستمداران این کشور در ارتباط است و مشورتهای لازم را در اختیار این مقامات قرار می‌دهد و به نظر می‌رسد ایجاد سفارت مجازی برای ایرانیان، حاصل لابی ایرانیان مقیم آمریکا برای تاثیرگذاری بر افکار آن دسته از ایرانیانی است که با آمریکا مرتبطند و به مسافرت به این کشور نیاز دارند و تشدید فشارهای آمریکا بر جمهوری اسلامی و افزایش تحریمها، آنان را هم دچار مشکل کرده است و طبعا مقامات آمریکا در این فکرند که اقدام آنان علیه جمهوری اسلامی، نباید افکار عمومی مردم ایران را علیه این کشور تحریک کند. به همین دلیل است که معتقدم ایجاد سفارت مجازی آمریکا برای ایرانیان، نه ابزاری برای جاسوسی و نه وسیله‌ای برای ایجاد رابطه با جمهوری اسلامی بلکه راه‌کاری برای تاثیرگذاری بر افکار عمومی مردم ایران است. بنابراین این اقدام، ابزار دیپلماسی عمومی است که آمریکا در این شرایط بر آن تکیه کرده و در کنار اقدامات ضدایرانی‌اش، به آن نیاز دارد.

تذکر: این یادداشت در روزنامه سیاست روز با نام مستعار «علی اشرفی» منتشر شد.

Share and Enjoy