کلیدواژه ‘دین و دولت’

پیام انقلاب اسلامی، اعلام‏ توانایی دین در اداره جوامع بشری

اشاره: سالها قبل برادر بزرگوارم جناب آقای جواد محقق،  نویسنده و شاعر گرانقدر و سردبیر وقت ماهنامه «رشد معلم»،  به مناسبت قرار گرفتن در آستانه بیستمین سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی،  گفتگویی را با بنده انجام داد که در تاریخ بهمن ۱۳۷۷ در شماره ۱۳۹ این ماهنامه منتشر شد. در آن زمان بنده با آموزش و پرورش همکاری می‌کردم و عضو مدعو شورای تربیت سیاسی وزارت آموزش و پرورش بودم. آنچه در زیر می‌خوانید متن بدون تغییر و کامل این گفتگوست. خوانندگان عزیز حتما توجه دارند که این سخنان مربوط به ۱۳ سال قبل است و ضمن این که بنده هنوز با کلیت سخنان مطرح شده در این مصاحبه موافقم اما اگر قرار بود اکنون به این سئوالات جواب بدهم قطعا حرفهای دیگری را هم مطرح می‌کردم که حاصل مطالعات و تجارب و بررسی واقعیتهای این سالهای متمادی است.

گفتگو با مجله رشد معلم

جواد محقق / علی شکوهی / عکسها مربوط به زمان گفتگو نیست

به نام خدا. با توجه به این‏که در آستانه بیستمین سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی قرار داریم،  بفرمایید که به نظر شما انقلاب‏ اسلامی چه دستاوردی برای مردم و جامعه ایران داشته است؟

بسم الله الرحمن الرحیم. هر ملتی که عزم‏ اصلاح ساختار اجتماعی و فرهنگی و اقتصادی جامعه و کشورش را داشته باشد، در نخستین گام حتما باید وضعیت حاکمان‏ و حکومت‌‏کنندگان را روشن کند چون تا زمانی که تکلیف حکومت‌‏کنندگان روشن‏ نشود،  جهت حرکت اجتماعی روشن‏ نخواهد شد. انقلاب اسلامی در ایران،  برداشتن گام اول از سوی ملتی بود که‏ می‌‌‌خواست تحولات جدیی در سرنوشت‏ خویش ایجاد کند. اولین حاصل این‏ انقلاب، کسب استقلال سیاسی بود، به این‏ معنا که محل و کانون تصمیم‏‌‌گیری درباره سرنوشت ملت از بیرون مرزها به داخل‏ کشور منتقل شد و دیگر درباره ملت ایران، در کاخ سفید تصمیم‏‌گیری نمی‌‌‌شود بلکه‏ محل تصمیم‏‌‌گیری درباره سرنوشت مردم،  به‏ خانه کوچکی در جوار حسینیه جماران منتقل‏ شد که از همه تاریخ معاصر ما بزرگ‏‌تر بود.

Share and Enjoy

تاملی در خطبه ۲۱۶ نهج‌البلاغه / متن کامل

اشاره: در ایام و لیالی ماه مبارک و مشخصا در روزهایی که به ضربت خوردن و شهادت امام علی(ع) مرتبط بود، مجالی دست داد تا تاملی در خطبه ۲۱۶ نهج‌البلاغه داشته باشم که در ۵ روز متوالی در روزنوشت منتشر شد. اینک متن کامل و یکپارچه شده آن را در پیش روی دارید.

امشب، اولین شب قدر در ماه مبارک رمضان امسال و همزمان با شب ضربت خوردن امام علی(ع) است و به همین مناسبت می‌خواهم از عدالتی سخن بگویم که با نام آن امام مظلوم، پیوند خورده و حسرتی است که بر دل تاریخ مانده است. برای هر روز فرازهایی از خطبه ۲۱۶ نهج‌البلاغه را گزینش کرده‌ام تا با هم مرور کنیم و متناسب با نیاز امروزمان از آن سخن بگوییم، شاید درسی برای همه ما اعم از حاکمان و مردم باشد.

مقدمه

امام علی(ع) برای جنگ با معاویه به صفین رفته است. طبیعی می‌نماید که با مردم و سربازانش در باره رزم و جنگ سخن بگوید و چگونگی غلبه بر دشمن را به بحث بگذارد اما ایشان در صحرای صفین، رزمندگان را گرد آورده و در باره حقوق متقابل حاکمان و مردم سخن می‌گوید و بر اجرای حق و عدل تاکید می‌کند تا همگان دریابند که فلسفه حکومت در نزد او نه کسب قدرت به هر قیمت بلکه اجرای عدالت است و بس.  پیشتر ابن‌عباس دیده بود که امام با دستان خود بر کفش پاره‌اش وصله می‌زند. تعجب کرد. امام از او قیمت آن کفش پاره را پرسید و طبعا ابن‌عباس آن کفش را بی‌ارزش دانست. همین پاسخ را امام مبنا قرار داد و او را به فلسفه حکومت متوجه ساخت و فرمود: «به خدا سوگند، همین کفش بی‌ارزش نزد من از حکومت بر شما محبوب‌تر است، مگر اینکه حقی را با آن به پا دارم و یا باطلی را دفع نمایم ».(نهج البلاغه، خطبه ۳۳)

Share and Enjoy

ضرورت فهم فرارونده از نظریه ولایت فقیه

اشاره: این مقاله در هفته‌نامه پنجره (شماره ۵۳) به تاریخ ۹ مرداد ۸۹ منتشر شد. از آنجا که نوعی نگاه آسیب‌شناسانه به فهم رایج از ولایت فقیه را در بردارد، در  «نقد زمانه» بازنشر می‌شود.

۱- نظریه ولایت فقیه از اعتقادات محوری من در ۳۵ سال گذشته بوده و هنوز هم چنین است. چه بسا میزان شناختم از این نظریه و درک منطق درونی آن و زاویه ورود برای فهم این نظریه و ارزیابی میزان کارآمدی آن در عمل و…، در طی این سال‎‎ها تغییر کرده باشد، اما بنیان‎‎های اصلی این نظریه همچنان در باور‎های اعتقادی و سیاسی من حضور جدی و محوری دارند.

Share and Enjoy

ولایت و فقاهت، دین و دمکراسی

اشاره: در چند سال قبل، مکررا در دانشگاه‌ها یا محافل معلمان و فرهنگیان درباره نظریه ولایت فقیه سخن گفتم یا در مصاحبه با نشریات و روزنامه‌ها در تبیین این اندیشه سیاسی حرف زدم. یکی از این گفتگوها به عنوان معاون فرهنگی موسسه جام‌جم با نشریه دانشجویی «اندیشه»، ارگان کانون اندیشه دانشجوی مسلمان دانشگاه امیرکبیر صورت گرفت که در زیر می‌خوانید. گفتنی است این گفتگو در دو قسمت در تاریخ ۲۰ و ۲۲ آذرماه ۱۳۸۵ در سایت فردانیوز هم منتشر شد.

سئوال: به عنوان اولین سئوال و برای شروع بحث، بفرمایید که برداشت شما از ولایت فقیه چیست و آیا این اندیشه را مختص حضرت امام می‌دانید یا این که یک نظریه مورد قبول همه علمای شیعی است؟

– بسم الله الرحمن الرحیم. بحث ولایت فقیه از آنجایی که جزء تئوریهای اختصاصی شیعه به نظر می‌آید، بیش از همه از سوی علما و فقها و اندیشمندان شیعی به آن پرداخته شده است، اما واقعیت این است که ولایت فقیه فقط یک اندیشه شیعی نیست و در عالم تسنن هم مبانی ولایت فقیه را می‌توان در اندیشه‌ها و باورهای بسیاری از فقهای اهل سنت پیدا کرد. نوع توجهی که به این تئوری شد چون به اقتضای یک انقلاب دینی در ایران بوده و در واقع به تبع یک حرکت سیاسی، مطرح شده و به تدریج بسط پیدا کرده، منجر به این شد که بسیاری از افراد این تئوری را یک تئوری سیاسی صرف فرض کنند و حتی برخی تصورشان بر این باشد که مثلاً حضرت امام این نظریه را طراحی و ابداع کرده است، در حالی که اگر به فلسفه حکومت و فلسفه سیاسی شیعه و اسلام توجه کنیم، از درون آن، مبانی اصلی اندیشه ولایت فقیه قابل استخراج است.

Share and Enjoy

پشت دین سنگر گرفتیم

اشاره: روزنامه کارگزاران در سال ۱۳۸۷ گفتگویی را با من انجام داد که در تاریخ یکشنبه ۲۴ و سه شنبه ۲۶ شهریور ۱۳۸۷ ماه همان سال منتشر شد. متن کامل این گفتگو را می خوانید.

محمدرضا یزدان‌پناه: رابطه دولت نهم و روحانیت، موضوعی بود که قرار بود محور گفت‌وگوی ما با «علی شکوهی» روزنامه‌نگار اصولگرا، معاون فرهنگی موسسه جام‌جم و عضو شورای سیاستگذاری رادیو گفت‌وگو باشد اما پس از آغاز مصاحبه، این نقش روحانیت و مرجعیت در جمهوری اسلامی و آسیب‌شناسی تجربه حکومت دینی بود که بخش عمده گفت‌وگو را تشکیل داد. در عین حال همزمانی این گفت‌وگو با افزایش انتقادات مراجع و روحانیون ارشد از دولت نهم به علت برخی موضع‌گیری‌ها و اظهارات منتسبان به دولت، باعث شد تا وجه سیاسی مصاحبه نیز حفظ شود. گفت‌وگو با علی شکوهی نکاتی دارد که به احتمال زیاد اگر با یک فعال سیاسی اصلاح‌طلب مطرح می‌شد، امکان انتشار آن را غیرممکن می‌ساخت.

Share and Enjoy

اندیشه امام پاسخگوی مشکلات بشر امروز است

مناظره مجله حضور با حضور آقایان دکتر جواد منصوری، دکتر علی قادری و علی شکوهی

مناظره شکوهی منصوری و قادری

علی شکوهی / دکتر علی قادری / دکتر جواد منصوری

اشاره: مجله حضور، فصلنامه موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی در شماره ۴۹ (تابستان ۱۳۸۳) خود میزگردی را برگزار کرد که بنده هم در آن به صورت کم‌رنگ حضور داشتم. زحمت اجرا و تنظیم این مناظره بر دوش جناب آقای ابوالفضل مروی بود. متن این مناظره را در زیر می‌خوانید.

اشاره مجله حضور:

 بسیاری از متفکران و صاحب‌نظران، علاج دردها و مشکلات داخلی و پاسخگویی به مشکلات و مصائب بشری را در رجعت و عمل به اندیشه‌های امام خمینی می‌دانند. به همین دلیل شناخت دوباره و باز تولید آراء و اندیشه‌های بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران به عنوان یک بحث جدی بایستی مطرح شود. در همین زمینه میز اندیشه‌ای برگزار شد با حضور آقایان دکتر جواد منصوری (نویسنده، محقق و سیاستمدار)، دکتر سیدعلی قادری (معاونت پژوهشی مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی) و علی شکوهی (روزنامه‌نگار و نویسنده سیاسی ـ اجتماعی). با امید اینکه چنین نشستهایی به صورت منظم ادامه یابد، خوانندگان گرامی را به متن گفتگوهای انجام شده در این میز اندیشه جلب می‌نماید.

Share and Enjoy