کلیدواژه ‘سیاست اخلاقی’

متاسفانه برای اخلاق، مبانی مستقل عقلی قایل نشدیم

گفتگوی علی شکوهی با شفقنا (پایگاه بین‌المللی همکاری‌های خبری شیعه)

علی شکوهی، روزنامه نگار با ابراز نگرانی از وضعیت اخلاق در جامعه، بیشترین نقش در تربیت اخلاقی جامعه را متوجه عالمان و حکومت ها دانست و یادآور شد: نمی توان به دلیل وجود افرادی که فراتر از سنتهای اجتماعی و مناسبات حاکم بر جامعه، خود را تربیت کرده اند و می توانند جامعه سازی کنند، این تفکر را تعمیم داد و تصور کرد پس از طریق توجه صرف به افراد میتوان جامعه را ساخت. او به تاثیر شیوه های تبلیغی قدرت های جهان اشاره کرد و با انتقاد از آنچه داخل ایران رخ می دهد، بیان کرد: نسل های قبلی در انتقال مفاهیم فرهنگی به نسلهای جدید ناکام مانده اند. در این بستر لیز، آماده و بی هویتی که به هر دلیلی در جامعه مشاهده می شود، متاسفانه زمینه برای اثرگذاری دیگران بسیار بالا رفته است؛ آن هم جریانی که نفسانی ترین فرهنگ را با پیشرفته ترین تکنولوژی و پیچیده ترین تکنیک ارائه می دهد.

شکوهی در گفت وگو با شفقنا: متاسفانه برای اخلاق، مبانی مستقل اخلاقی قایل نشدیمعلی شکوهی، روزنامه نگار در گفت وگو با شفقنا (پایگاه بین المللی همکاری های خبری شیعه) در توضیح چگونگی احیای اخلاق در جامعه و نقش افراد در این زمینه بیان کرد: در جوامع به هم پیوسته کنونی که سرنوشت همه ملت­های دنیا و همه اقشار اجتماعی درون یک کشور به طور جدی به هم پیوند می‌خورد، افراد را در چارچوب اخلاق فردی نمی‌توان تعریف کرد. اخلاق با نگاه فردی – روان‌شناسانه قابل تبیین و تعریف نیست و قطعا نوعی نگاه جمعی – جامعه‌شناسانه احتیاج است تا دستاوردی در جهت یافتن راه‌هایی برای احیای اخلاق در جامعه داشته باشد. به همین دلایل بحث اخلاق را در حوزه تربیت افراد به مفهوم شخص و فرد نباید متمرکز کرد و سهم عوامل اجتماعی در احیای اخلاقیات و از بین بردن موانع تحقق ارزش های اخلاقی را باید مضاعف دید.

Share and Enjoy

اخلاق و سیاست

روزنامه ایران / پنجشنبه ۳۰ آبان ۹۲

سیاست، حوزه‌ای است که با قدرت سر و کار دارد و سیاستمدار، انسانی است که معطوف به قدرت عمل می‌کند. نوع عملکرد هر سیاستمدار به نوع نگرش وی به قدرت وابسته است یعنی اگر قدرت را «هدف» بداند، به گونه‌ای عمل می‌کند و اگر قدرت را « ابزار» تلقی کند، رفتارهای دیگری خواهد داشت. طبعاً در نگاه هدف‌انگارانه از قدرت، احتمال عدم رعایت اخلاق بیشتر می‌شود ولی در نگرش ابزارانگارانه از قدرت، ارزش‌ها و اهداف بزرگ‌تری وجود دارند که عمل سیاسی معطوف به قدرت، در واقع پیگیر تحقق آن ارزش‌ها و اهداف برتر است و بنابراین می‌توان امید داشت که اخلاق در این نگرش، بیشتر رعایت شود.
اسلام و انقلاب اسلامی مروج آن نگرشی از سیاست است که قدرت را هدف نمی‌داند. سیاستمدار مسلمان، قدرت را ابزار خدمت به خلق و اهرم اجرای عدالت و مقدمه تحقق ارزش‌ها تلقی می‌کند و به همین دلیل، نه در کسب قدرت، به هر وسیله‌ای متوسل می‌شود و نه در حفظ قدرت، انجام هر کاری را مجاز می‌داند و نه در صورت از دست رفتن قدرت، بی‌تاب می‌شود و همه چیز را از دست رفته تصور می‌کند.
علی‌رغم این گونه تلقی نظری، متأسفانه در عمل شاهد هستیم که اخلاق در حوزه سیاسی، چندان رعایت نمی‌شود و نیروهای سیاسی فعال در جامعه گاهی مبادرت به اقداماتی می‌کنند که چندان اخلاقی نیست. اشکال از آنجا ایجاد می‌شود که شماری از فعالان سیاسی، بتدریج جایگاه «هدف» و «ابزار» را فراموش می‌کنند و قدرت را هدف می‌پندارند. آنان در آغاز راه، انگیزه فعالیت خود را خدمت به مردم و اجرای ارزش‌های اسلامی می‌دانند و واقعاً هم ممکن است نیت آنان خیر باشد اما در مسیر کسب قدرت یا حفظ آن، بتدریج هدف اصلی را فراموش کرده و «قدرت» را در جایگاه «ارزش» می‌نشانند.
حضرت آیت‌الله جوادی آملی می‌فرمودند «مرد آن است که سیلی دوم را برای خدا بزند.» سیلی اول را خیلی‌ها ممکن است برای خدا بزنند اما وقتی سیلی اول را زدید، بلافاصله ممکن است به شما هم سیلی بزنند یا اهانت کنند و از آن پس، شما هم خدا را فراموش خواهید کرد و سیلی دوم را از سر خشم یا خنک شدن دل خودتان یا انتقام خواهید زد. قدرت هم چنین است. شاید خیلی از افراد به قصد خدمت به سراغش بروند اما بتدریج همین وسیله را هدف بپندارند و همه اخلاقیات و ارزش‌های دینی را در پای آن فدا کنند.
بسیاری از کسانی که فضای سیاسی کشور را به دروغ و تهمت آلوده کرده و هرگونه دشمنی با دیگران را جایز می‌شمارند و حد دشمنی با دیگران را نگه نمی‌دارند و دشمنی و رقابت با دیگران آنان را از جاده عدالت خارج می‌کند، متأسفانه از همین افرادی هستند که روزی قرار بود قدرت برای آنان ابزار باشد اما اکنون هدف شده است.
بر همه سیاستمداران واجب است که ماهیت قدرت و طنازی‌های آن را بشناسند و هر چند گاه خود را محاسبه کنند تا خدای ناکرده، قدرت را خدای خود قرار نداده باشند و به پرستش قدرت نرسیده باشند. رعایت نکردن ارزش‌های دینی و اخلاقیات در کسب قدرت و در هنگام قدرتمندی و به هنگام از دست دادن قدرت، بزرگ‌ترین دلیل و نشانه قدرت‌پرستی است.

Share and Enjoy

عزمی برای جلوگیری از مداخله سپاه در سیاست وجود ندارد

 ادامه گفتگو با یک سایت اصولگرا / قسمت سوم

 اشاره: پیشتر دو قسمت از گفتگوی بنده با یک سایت اصولگرا در معرض مطالعه دوستان قرار گرفت. سایت مذکور در عمل حاضر به انتشار متن این گفتگو نشد و بنده بدون اشاره به عنوان سایت مذکور و بدون ذکر نام مصاحبه کننده، اقدام به انتشار تدریجی متن این مصاحبه در «نقد زمانه» کرده‌ام. قسمت اول با عنوان: نظارت خبرگان بر رهبری؛ نظارت بر صلاحیت‌ها یا عملکردها؟ و قسمت دوم با عنوان: جمهوری اسلامی، مخالفان نجیبی دارد! در معرض مطالعه دوستان قرار گرفت. با این توضیح که این گفتگو در اواخر سال گذشته صورت گرفته بود، قسمت سوم آن را تقدیم دوستان می‌کنم.

 ـ شما اشاره‌ای هم به نیروهای مسلح و به‌طور غیرمستقیم به دوستان سپاهی کردید. الان دوستان سپاهی یک گروهی هستند که خیلی از پروژه‌ها را از دولت می‌گیرند و انجام می‌دهند؛ یک گروه نظامی و اقتصادی هستند و در پروژه‌ها خیلی شرکت می‌کنند…

شکوهی: یک گروه سیاسی و امنیتی هم هستند.

 ـ بله دقیقاً!

شکوهی: سپاه در اصل یک نهاد نظامی است که در حوزه‌های اقتصادی، تشکیلات بسیار قدرتمندی دارد؛ از نظر امنیتی کاملا یک اطلاعات موازی دارد و از نظر سیاسی هم مثل یک حزب سیاسی عمل می‌کند.

 ـ حالا این به قول شما حزب، حداقل به خاطر منافع خودش هم که شده در انتخابات شرکت کرد و به نفع یکی وارد شد. یعنی خودشان یک قدرتی هستند برای خودشان و یک یدی هستند. ما می‌توانیم بگوییم که آقای سردار فلانی همچنین حرفی زده، آیا این مواضع خودش بوده یا اینکه به عنوان سردار سپاه، چنین گفته است؛ این هم مشخص نیست.

Share and Enjoy

تاملی در خطبه ۲۱۶ نهج‌البلاغه / متن کامل

اشاره: در ایام و لیالی ماه مبارک و مشخصا در روزهایی که به ضربت خوردن و شهادت امام علی(ع) مرتبط بود، مجالی دست داد تا تاملی در خطبه ۲۱۶ نهج‌البلاغه داشته باشم که در ۵ روز متوالی در روزنوشت منتشر شد. اینک متن کامل و یکپارچه شده آن را در پیش روی دارید.

امشب، اولین شب قدر در ماه مبارک رمضان امسال و همزمان با شب ضربت خوردن امام علی(ع) است و به همین مناسبت می‌خواهم از عدالتی سخن بگویم که با نام آن امام مظلوم، پیوند خورده و حسرتی است که بر دل تاریخ مانده است. برای هر روز فرازهایی از خطبه ۲۱۶ نهج‌البلاغه را گزینش کرده‌ام تا با هم مرور کنیم و متناسب با نیاز امروزمان از آن سخن بگوییم، شاید درسی برای همه ما اعم از حاکمان و مردم باشد.

مقدمه

امام علی(ع) برای جنگ با معاویه به صفین رفته است. طبیعی می‌نماید که با مردم و سربازانش در باره رزم و جنگ سخن بگوید و چگونگی غلبه بر دشمن را به بحث بگذارد اما ایشان در صحرای صفین، رزمندگان را گرد آورده و در باره حقوق متقابل حاکمان و مردم سخن می‌گوید و بر اجرای حق و عدل تاکید می‌کند تا همگان دریابند که فلسفه حکومت در نزد او نه کسب قدرت به هر قیمت بلکه اجرای عدالت است و بس.  پیشتر ابن‌عباس دیده بود که امام با دستان خود بر کفش پاره‌اش وصله می‌زند. تعجب کرد. امام از او قیمت آن کفش پاره را پرسید و طبعا ابن‌عباس آن کفش را بی‌ارزش دانست. همین پاسخ را امام مبنا قرار داد و او را به فلسفه حکومت متوجه ساخت و فرمود: «به خدا سوگند، همین کفش بی‌ارزش نزد من از حکومت بر شما محبوب‌تر است، مگر اینکه حقی را با آن به پا دارم و یا باطلی را دفع نمایم ».(نهج البلاغه، خطبه ۳۳)

Share and Enjoy

آقای نقدی و تاثیرات معکوس روزه‌داری!

شنبه ۲۹ مرداد ۹۰

سرانجام روزه گرفتن ماه مبارک رمضان از سوی آقای نقدی، اثر معکوس گذاشت و ایشان را به مرحله‌ای رساند که دیگر گویی در مورد ایشان، «رفع القلم» شده است و فرشتگان ناظر بر اعمال، دیگر گناه او را ثبت نمی‌کنند و خداوند هم ناظر اعمال او نیست و به همین دلیل مجاز است هر چه می‌خواهد بر زبان جاری کند و برای اظهاراتش، هیچ سند و مدرکی هم ارائه نکند. او که اخیرا به کمتر از گفتن «امام» به مقام رهبری رضایت نمی‌دهد، به خاطر پخش یک خبر جعلی و دروغ از سوی دوستانی مانند خودش، به جوش آمده و معترض است که چرا آقای خاتمی و دوستانش در جماران جمع شده و با هم افطار خوردند و البته به قول ایشان، «توطئه» کردند!

به گزارش خبرگزاری‌ها، «سردار نقدی که در مراسم گرامیداشت شهدای مظلوم مبارزه با ترور و نفاق و در جمع خانواده‌های شهدای افطار در حسینیه شهدای بسیج سخن می‌گفت، در واکنش به تحرکات جدید منافقین در خصوص انتخابات آینده تصریح کرد: راس منافقین ملعون که از پادشاه جنایتکار عربستان پول و رهنمود می‌گیرد و با پادشاه بحرین نشست و برخاست می‌کند و رئیس دفترش را برای جمع‌آوری کمک به کشورهای صهیونیستی می‌فرستد، باید بداند که در میان مردم رسواست و مردم او و سایر منافقین را شناخته‌اند. وی با اشاره به افطاری‌های شبانه منافقین تاکید کرد: کسانی که در فتنه ۸۸ رسوا و بی آبرو شدند باز هم از رو نمی‌روند و هر شب افطاری می‌دهند و برای برپایی آشوب علیه انقلاب توطئه‌چینی می‌کنند. این ها بارها و بارها با آمریکا و صهیونیست‌ها هم دستی کردند ولی باز هم چهره‌ای موجه از خود نشان می‌دهند. نقدی افزود: عده‌ای فکر می‌کنند که داشتن نسبت فامیلی با امام راحل(ره) برای آن‌ها حقانیت می‌آورد در حالی که مردم بیدارند و قطعا توطئه‌های منافقین شکل نخواهد گرفت».

Share and Enjoy

اجرای بدون تنازل قانون اساسی، تنها راه‌حل

سال ۹۰ هم آغاز شد. حلول این سال را در حالی گرامی می‌داریم که علاوه بر حوادث مهمی که در منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا در جریان است، در ایران هم دهها موضوع پراهمیت سیاسی و اقتصادی برای مردم و مسئولان مطرح است و کارهای زیادی بر زمین مانده که باید به سامان برسند. در این نوشته به یک نمونه از این موضوعات مهم و کارهای به گمانم مهمتر از بقیه امور، اشاراتی می‌کنم.

بی‌تردید مهمترین مسئله سیاسی کشور، رخدادهای بعد از انتخابات سال ۸۸ و نحوه مواجهه با پیامدهای رفتاری است که در طی ۲۲ ماه گذشته در کشور شاهد بوده‌ایم. واقعیت این است که حوادث انتخابات سال گذشته یک شکاف عمیق سیاسی را در میان نیروهای انقلاب ایجاد کرده است. عمق این شکاف به میزانی است که برای بسیاری از دلسوزان و صاحبنظران، ارائه راه‌حلی برای پر کردن آن ناممکن به نظر می‌رسد و برخی بر این باورند که باید یک طرف این منازعه را گرفت و از خیر طرف دیگر گذشت. در این زمینه هم دو نظر افراطی وجود دارد که البته بنده با هر دو نظر مخالفم.

Share and Enjoy

انتخابات و جناحها از منظر امام خمینی

اشاره:
فصلنامه «حضور» وابسته به موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره) در شماره ۷۲ (خرداد ۱۳۸۹) میزگردی را با حضور علی شکوهی (روزنامه‌نگار و نویسنده، معاون فرهنگی وقت مؤسسه جام‌جم) و فیروز دولت‌آبادی (سفیر اسبق جمهوری اسلامی در ترکیه و تحلیل‌گر مسائل سیاسی) درباره انتخابات و جناح‌های سیاسی از منظر امام خمینی برگزار کرد. متن زیر حاصل این میزگرد است.

Share and Enjoy

اخلاق سیاسی را ضابطه‌مند کنیم

اشاره:

گفتگوی زیر با ماهنامه ذکر (شماره۲۱) در تاریخ دی ماه ۱۳۸۶ صورت گرفت و با عنوان «صمیمی با علی شکوهی، اخلاق سیاسی را ضابطهمند کنیم» منتشر شد. موضوع این گفتگو رابطه اخلاق و سیاست است که هنوز هم میتواند موضوع روز جامعه باشد.

سیدمرتضی مفیدنژاد: جمهوری اسلامی ایران به عنوان یک نظام سیاسی مبتنی بر اصول و قواعد اسلامی، توسط آن بزرگ مرد قرن حضرت امام خمینی(ره) بنیان نهاده شده و اکنون سه دهه از عمر با برکت آن می‌گذرد. در این سیر پرپیچ و خم، اتفاقات و حوادث گوناگونی در سر راه حرکت این مجموعه به‌وجود آمده است که پرداختن به آن در قالب این بحث نمی‌گنجد. فارغ از این مساله یکی از اصول و مباحث مهمی که در اداره کشور و روابط افراد در جامعه اسلامی ایران مدنظر می‌باشد، پیوند دو حوزه اخلاق و سیاست است. در واقع بررسی اینکه در کشور ما به عنوان یک نظام اسلامی با محوریت ولایت فقیه، احزاب، گروهها و نهادهای سیاسی در تعاملشان با یکدیگر چقدر مبتنی بر اخلاق عمل کرده‌اند امری حیاتی و مهم به نظر می‌رسد.

محور اصلی بحث ما نسبت اخلاق و سیاست است و قصد داریم آن را به مقوله احزاب و گروههای سیاسی در تجربه جمهوری اسلامی نیز تسری دهیم. مقدمتا به عنوان اولین سوال بفرمایید که تعریف شما از خطوط قرمز سیاسی چیست؟ البته قبل از آن باید این سوال را هم اضافه کنم که به نظر شما آیا عرصه سیاست دارای خط قرمز است؟ اگر قائل به‌وجود آن هستید تبیین شما از این مقوله چیست؟

از این که حزب موتلفه اسلامی به مباحث پایه‌ای در یک نشریه آموزشی توجه می‌کند و درصدد کادرسازی و تولید فکر برای اعضایش و مخاطبانش می‌باشد، به شما تبریک می‌گویم و امیدوارم این رویه‌ای برای همه تشکل‌های سیاسی بشود تا فقط نان فضاهای سیاسی را برای رسیدن به قدرت نخورند و بلکه کارکردهای درست حزبی همچون ایجاد شور و شعورسیاسی، کادرسازی، تنظیم برنامه، نظارت بر قدرت و مفاهیمی از این دست را هم به طور کلی تجربه کنند.

Share and Enjoy

اندیشه امام پاسخگوی مشکلات بشر امروز است

مناظره مجله حضور با حضور آقایان دکتر جواد منصوری، دکتر علی قادری و علی شکوهی

مناظره شکوهی منصوری و قادری

علی شکوهی / دکتر علی قادری / دکتر جواد منصوری

اشاره: مجله حضور، فصلنامه موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی در شماره ۴۹ (تابستان ۱۳۸۳) خود میزگردی را برگزار کرد که بنده هم در آن به صورت کم‌رنگ حضور داشتم. زحمت اجرا و تنظیم این مناظره بر دوش جناب آقای ابوالفضل مروی بود. متن این مناظره را در زیر می‌خوانید.

اشاره مجله حضور:

 بسیاری از متفکران و صاحب‌نظران، علاج دردها و مشکلات داخلی و پاسخگویی به مشکلات و مصائب بشری را در رجعت و عمل به اندیشه‌های امام خمینی می‌دانند. به همین دلیل شناخت دوباره و باز تولید آراء و اندیشه‌های بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران به عنوان یک بحث جدی بایستی مطرح شود. در همین زمینه میز اندیشه‌ای برگزار شد با حضور آقایان دکتر جواد منصوری (نویسنده، محقق و سیاستمدار)، دکتر سیدعلی قادری (معاونت پژوهشی مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی) و علی شکوهی (روزنامه‌نگار و نویسنده سیاسی ـ اجتماعی). با امید اینکه چنین نشستهایی به صورت منظم ادامه یابد، خوانندگان گرامی را به متن گفتگوهای انجام شده در این میز اندیشه جلب می‌نماید.

Share and Enjoy