کلیدواژه ‘مردم‌سالاری دینی’

مناظره سلیمی‌نمین، جمشید رسایی و علی شکوهی (خبر اولیه)

اشاره: در تاریخ یکشنبه ۵ آبان ۹۲ مناظره‌ای بین بنده و آقایان عباس سلیمی‌نمین و جمشید رسایی (برادر اصلاح‌طلب حمید رسایی) در دانشگاه گیلان برگزار شد. متن خبر اولیه منتشر شده در سایت «عصر تدبیر» را در زیر می‌خوانید که عمدتا در روزنامه اعتماد هم منتشر شد و بقیه سایتها هم از قول این روزنامه منتشر کردند. قسمتهای قرمز رنگ خبر در روزنامه اعتماد حذف شده و بنابراین در سایتهای خبری هم نیامده است. متاسفانه تنظیم خبری و مختصر مناظره­‌ها، بسیاری از گفته‌ها را شامل نمی‌شود و بنابراین نقصان دارد و به همین دلیل اگر بعدها امکان انتشار متن کامل این مناظره میسر شود، در این زمینه اقدام خواهم کرد. در باره تیتر خبر منتشر شده در سایتها، توضیحی را برای برخی از سایتها و خبرگزاری‌ها ارسال کردم که در ابتدا این توضیح و سپس متن خبر منتشر شده در سایت «عصر تدبیر» را بخوانید.

monazereh01

 توضیح علی شکوهی در باره مناظره با سلیمی‌نمین: قهری در کار نبود

به دنبال برگزاری مناظره بین اینجانب و آقایان سلیمی نمین و جمشید رسایی در دانشگاه گیلان، خبر ناقصی در سایتهای مختلف منتشر شد که عنوان آن چنین است: «قهر سلیمی‌نمین در پایان مناظره با شکوهی و جمشید رسایی». در این باره بیان توضیحی را ضروری می‌دانم.

Share and Enjoy

جمهوری اسلامی، مخالفان نجیبی دارد!

ادامه گفتگو با یک سایت اصولگرا / قسمت دوم

 اشاره: در اواخر سال گذشته و بعد از تشکیل مجلس خبرگان و تعیین آیت‌ا‌لله مهدوی کنی به عنوان رئیس جدید این مجلس، یکی از سایت‌های متعلق به طیف اصولگرایان به سراغ من آمد و در چند زمینه با هم گفتگو کردیم که از قبل معلوم بود از انتشار محتوای آن خودداری خواهند کرد و به همین دلیل، بنده آن را در «نقد زمانه» در معرض مطالعه خوانندگان گرامی قرار می‌دهم. بخش اول این گفتگو که به موضوع نحوه نظارت خبرگان بر رهبری اختصاص داشت، قبلا تقدیم خوانندگان «نقد زمانه» شد با عنوان: نظارت خبرگان بر رهبری؛ نظارت بر صلاحیت‌ها یا عملکردها؟ امیدوارم بخشهای بعدی این گفتگو هم بتدریج در معرض مطالعه دوستان قرار گیرد.

 ـ آقای شکوهی! خود قانون اساسی تصریح می‌کند که مفسر قانون اساسی شورای نگهبان است. مثلاً بر اساس اصل ۲۷ قانون اساسی عده‌ای می‌گویند ما می‌توانیم تظاهرات آرام داشته باشیم اما مطابق تفسیر شورای نگهبان، این تظاهرات آرام مبتنی بر این است که شما از وزارت کشور هم مجوز داشته باشید. خیلی از دوستان انتقاد می‌کنند بعد که با مانع تفسیر شورای نگهبان بر می‌خورند، اصل چارچوب و اصل قانون اساسی را زیر سؤال می‌برند.

شکوهی: همه این‌ها موقعی اتفاق می‌افتد و کلیات هنگامی زیر سؤال می‌رود که شما خودتان در مقام اجرا کم می‌آورید و با عمل خود آن تئوری را دچار مشکل می‌کنید. قانون اساسی ما اگر تمام اصولش اجرا بشود یک قانون اساسی بسیار مترقی است و هرگز این پرسش‌هایی که این روزها برجسته شده، مطرح نمی‌شود. در واقع این تفاوت تفسیر از قانون، ناشی از تفاوت برداشت از نظام سیاسی اسلام و نیز تفاوت منافع است. بگذارید یک مثال بزنم.

Share and Enjoy

پیام انقلاب اسلامی، اعلام‏ توانایی دین در اداره جوامع بشری

اشاره: سالها قبل برادر بزرگوارم جناب آقای جواد محقق،  نویسنده و شاعر گرانقدر و سردبیر وقت ماهنامه «رشد معلم»،  به مناسبت قرار گرفتن در آستانه بیستمین سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی،  گفتگویی را با بنده انجام داد که در تاریخ بهمن ۱۳۷۷ در شماره ۱۳۹ این ماهنامه منتشر شد. در آن زمان بنده با آموزش و پرورش همکاری می‌کردم و عضو مدعو شورای تربیت سیاسی وزارت آموزش و پرورش بودم. آنچه در زیر می‌خوانید متن بدون تغییر و کامل این گفتگوست. خوانندگان عزیز حتما توجه دارند که این سخنان مربوط به ۱۳ سال قبل است و ضمن این که بنده هنوز با کلیت سخنان مطرح شده در این مصاحبه موافقم اما اگر قرار بود اکنون به این سئوالات جواب بدهم قطعا حرفهای دیگری را هم مطرح می‌کردم که حاصل مطالعات و تجارب و بررسی واقعیتهای این سالهای متمادی است.

گفتگو با مجله رشد معلم

جواد محقق / علی شکوهی / عکسها مربوط به زمان گفتگو نیست

به نام خدا. با توجه به این‏که در آستانه بیستمین سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی قرار داریم،  بفرمایید که به نظر شما انقلاب‏ اسلامی چه دستاوردی برای مردم و جامعه ایران داشته است؟

بسم الله الرحمن الرحیم. هر ملتی که عزم‏ اصلاح ساختار اجتماعی و فرهنگی و اقتصادی جامعه و کشورش را داشته باشد، در نخستین گام حتما باید وضعیت حاکمان‏ و حکومت‌‏کنندگان را روشن کند چون تا زمانی که تکلیف حکومت‌‏کنندگان روشن‏ نشود،  جهت حرکت اجتماعی روشن‏ نخواهد شد. انقلاب اسلامی در ایران،  برداشتن گام اول از سوی ملتی بود که‏ می‌‌‌خواست تحولات جدیی در سرنوشت‏ خویش ایجاد کند. اولین حاصل این‏ انقلاب، کسب استقلال سیاسی بود، به این‏ معنا که محل و کانون تصمیم‏‌‌گیری درباره سرنوشت ملت از بیرون مرزها به داخل‏ کشور منتقل شد و دیگر درباره ملت ایران، در کاخ سفید تصمیم‏‌گیری نمی‌‌‌شود بلکه‏ محل تصمیم‏‌‌گیری درباره سرنوشت مردم،  به‏ خانه کوچکی در جوار حسینیه جماران منتقل‏ شد که از همه تاریخ معاصر ما بزرگ‏‌تر بود.

Share and Enjoy

تاملی در خطبه ۲۱۶ نهج‌البلاغه / متن کامل

اشاره: در ایام و لیالی ماه مبارک و مشخصا در روزهایی که به ضربت خوردن و شهادت امام علی(ع) مرتبط بود، مجالی دست داد تا تاملی در خطبه ۲۱۶ نهج‌البلاغه داشته باشم که در ۵ روز متوالی در روزنوشت منتشر شد. اینک متن کامل و یکپارچه شده آن را در پیش روی دارید.

امشب، اولین شب قدر در ماه مبارک رمضان امسال و همزمان با شب ضربت خوردن امام علی(ع) است و به همین مناسبت می‌خواهم از عدالتی سخن بگویم که با نام آن امام مظلوم، پیوند خورده و حسرتی است که بر دل تاریخ مانده است. برای هر روز فرازهایی از خطبه ۲۱۶ نهج‌البلاغه را گزینش کرده‌ام تا با هم مرور کنیم و متناسب با نیاز امروزمان از آن سخن بگوییم، شاید درسی برای همه ما اعم از حاکمان و مردم باشد.

مقدمه

امام علی(ع) برای جنگ با معاویه به صفین رفته است. طبیعی می‌نماید که با مردم و سربازانش در باره رزم و جنگ سخن بگوید و چگونگی غلبه بر دشمن را به بحث بگذارد اما ایشان در صحرای صفین، رزمندگان را گرد آورده و در باره حقوق متقابل حاکمان و مردم سخن می‌گوید و بر اجرای حق و عدل تاکید می‌کند تا همگان دریابند که فلسفه حکومت در نزد او نه کسب قدرت به هر قیمت بلکه اجرای عدالت است و بس.  پیشتر ابن‌عباس دیده بود که امام با دستان خود بر کفش پاره‌اش وصله می‌زند. تعجب کرد. امام از او قیمت آن کفش پاره را پرسید و طبعا ابن‌عباس آن کفش را بی‌ارزش دانست. همین پاسخ را امام مبنا قرار داد و او را به فلسفه حکومت متوجه ساخت و فرمود: «به خدا سوگند، همین کفش بی‌ارزش نزد من از حکومت بر شما محبوب‌تر است، مگر اینکه حقی را با آن به پا دارم و یا باطلی را دفع نمایم ».(نهج البلاغه، خطبه ۳۳)

Share and Enjoy

مردم‌سالاری دینی؛ مبانی نظری و چالش‌های موجود

این نوشته مدتی قبل به عنوان یک کار دانشگاهی ارائه شده بود و در آن در باره مفهوم مردم‌سالاری دینی، امکان جمع بین دین و دمکراسی، نظرات گوناگون متفکران داخلی در این زمینه، چالشهای موجود بر سر راه مردم‌سالاری دینی در ایران و … سخن رفته است.

مقدمه

مقوله مردم‌سالاری دینی یا دمکراسی اسلامی، از مفاهیمی است که در دوره معاصر وارد ادبیات سیاسی کشور ما شده و بیش از همه مدیون پیروزی انقلاب اسلامی در ایران است. تعبیر دمکراسی بسان دیگر مفاهیم دنیای مدرن، وقتی با یک مفهوم از حوزه سنت به کار می‌رود، ابهام می‌آفریند و نیازمند تعریف و بازخوانی می‌شود و حتی برای چرایی و فلسفه وجودی خود هم به توضیح و تبیین مفصل احتیاج دارد. این امر هنگامی ضروری‌تر می‌شود که دریابیم در خود غرب در تعریف دمکراسی و در خود محیط اسلامی در برداشت از سیاست اسلامی، توافقی میان اندیشمندان دو حوزه فرهنگی و تمدنی وجود ندارد و گاهی تا حد دو تعریف و برداشت متضاد، پیش می‌رود. آنچه در این نوشته درصدد تبیین آن هستیم، همین مفهوم دمکراسی دینی یا مردم‌سالاری دینی است با این توضیح که تلاش ما بیشتر معطوف تبیین نظری و بررسی چالشهای فکری و عملی موجود است و در نهایت، چهارچوب‌های کلی یک مدل برای مردم‌سالاری دینی مطلوب، ارائه می‌شود.

Share and Enjoy

ضرورت فهم فرارونده از نظریه ولایت فقیه

اشاره: این مقاله در هفته‌نامه پنجره (شماره ۵۳) به تاریخ ۹ مرداد ۸۹ منتشر شد. از آنجا که نوعی نگاه آسیب‌شناسانه به فهم رایج از ولایت فقیه را در بردارد، در  «نقد زمانه» بازنشر می‌شود.

۱- نظریه ولایت فقیه از اعتقادات محوری من در ۳۵ سال گذشته بوده و هنوز هم چنین است. چه بسا میزان شناختم از این نظریه و درک منطق درونی آن و زاویه ورود برای فهم این نظریه و ارزیابی میزان کارآمدی آن در عمل و…، در طی این سال‎‎ها تغییر کرده باشد، اما بنیان‎‎های اصلی این نظریه همچنان در باور‎های اعتقادی و سیاسی من حضور جدی و محوری دارند.

Share and Enjoy

احزاب، انتخابات، عدالت

اشاره: در تاریخ ۲۶ اردیبهشت ۱۳۸۸ گفتگویی با سایت موج ۴  انجام داده بودم که موضوع آن عدالت سیاسی و نقش احزاب سیاسی در ایجاد عدالت سیاسی بود. امیدوارم مطالب آن هنوز هم مفید باشد.

عدالت سیاسی به چه معناست؟

یکی از خواسته‌های اصلی بشر بحث عدالت است و عدالت، مفهومی فرادینی است که به طور فطری خواستنی است. عدالت سیاسی هم یکی از شعوبی است که می‌توان مانند عدالت قضایی، عدالت اجتماعی… برای عدالت ترسیم کرد. به نظر من یک جامعه عادلانه سیاسی باید از چند مشخصه برخوردار باشد تا بتوانیم باور کنیم که عدالت سیاسی در آن محقق شده است. این مشخصات عبارتند از:

۱ – امکان دسترسی برابر برای همگان در کسب قدرت سیاسی وجود داشته باشد و هیچ کس به اعتبار نژاد، رنگ، ریاست، نسبت خانوادگی، توارث و… به صورت دائمی نباید در قدرت باقی بماند و دیگران را از کسب قدرت سیاسی محروم کند. البته این سخن به معنی این نیست که هر کس با هر صلاحیتی در تصدی هر مسئولیتی باید آزاد باشد زیرا در همه جوامع در صدر همه مسئولیت‌های سیاسی و اجتماعی شرایط احرازی را تعریف می‌کنند و افراد آزادند به شرط احراز آن صلاحیت _که متناسب با آن پست تعریف می‌شود _ و فراهم کردن لوازم دیگر مثل انتخاب مردم، به پست خاصی برسند. به هر حال با رعایت این شرایط همه قشرهای اجتماعی این امکان را دارند تا تصدیگری پست‌های مختلف را به عهده گیرند.

Share and Enjoy

ولایت و فقاهت، دین و دمکراسی

اشاره: در چند سال قبل، مکررا در دانشگاه‌ها یا محافل معلمان و فرهنگیان درباره نظریه ولایت فقیه سخن گفتم یا در مصاحبه با نشریات و روزنامه‌ها در تبیین این اندیشه سیاسی حرف زدم. یکی از این گفتگوها به عنوان معاون فرهنگی موسسه جام‌جم با نشریه دانشجویی «اندیشه»، ارگان کانون اندیشه دانشجوی مسلمان دانشگاه امیرکبیر صورت گرفت که در زیر می‌خوانید. گفتنی است این گفتگو در دو قسمت در تاریخ ۲۰ و ۲۲ آذرماه ۱۳۸۵ در سایت فردانیوز هم منتشر شد.

سئوال: به عنوان اولین سئوال و برای شروع بحث، بفرمایید که برداشت شما از ولایت فقیه چیست و آیا این اندیشه را مختص حضرت امام می‌دانید یا این که یک نظریه مورد قبول همه علمای شیعی است؟

– بسم الله الرحمن الرحیم. بحث ولایت فقیه از آنجایی که جزء تئوریهای اختصاصی شیعه به نظر می‌آید، بیش از همه از سوی علما و فقها و اندیشمندان شیعی به آن پرداخته شده است، اما واقعیت این است که ولایت فقیه فقط یک اندیشه شیعی نیست و در عالم تسنن هم مبانی ولایت فقیه را می‌توان در اندیشه‌ها و باورهای بسیاری از فقهای اهل سنت پیدا کرد. نوع توجهی که به این تئوری شد چون به اقتضای یک انقلاب دینی در ایران بوده و در واقع به تبع یک حرکت سیاسی، مطرح شده و به تدریج بسط پیدا کرده، منجر به این شد که بسیاری از افراد این تئوری را یک تئوری سیاسی صرف فرض کنند و حتی برخی تصورشان بر این باشد که مثلاً حضرت امام این نظریه را طراحی و ابداع کرده است، در حالی که اگر به فلسفه حکومت و فلسفه سیاسی شیعه و اسلام توجه کنیم، از درون آن، مبانی اصلی اندیشه ولایت فقیه قابل استخراج است.

Share and Enjoy

مردم‌سالاری، عین عدالت است‌

اشاره: این مقاله به مناسبت نام‌گذاری یکی از روزهای دهه فجر سال ۱۳۸۶ نگاشته شد و در روزنامه جام‌جم انتشار یافت.

«انقلاب اسلامی، عدالت و مردم‌سالاری»، از عناوینی است که هر ساله برای یکی از روزهای دهه فجر برگزیده می‌شود و امسال نیز چنین شد. این عنوان، بهانه‌ای است تا چند نکته محوری در این باره مورد توجه قرار گیرد:

اول – عدالت، از آرمان‌های دائمی بشر است و بسیاری از انقلاب‌ها و مبارزات اجتماعی برای تحقق آن صورت گرفته است؛ اما مردم‌سالاری از دستاوردهای تازه انسانی به حساب می‌آید و مدلی از حکومت است که در آن، مردم بر سرنوشت خود حاکم می‌شوند، قدرت مشروط به قواعدی می‌شود و حاکمان با رای مردم برگزیده و با نظر آنان تغییر می‌کنند. با این حساب، عدالت از «ارزش‌»های دائما خواستنی و همیشه مطلوب است اما مردم‌سالاری، از «روش»‌های خوب و مفید و حاصل تجارب بشر در اداره جوامع انسانی به حساب می‌آید.

Share and Enjoy

پرسش هایی در باره ولایت فقیه و خبرگان / قسمت اول

در سال ۸۵ برگزاری انتخابات خبرگان در دستور کار قرار داشت. این امر بسیاری از مباحث مرتبط با ولایت فقیه و خبرگان را در سطح جامعه، به صورت گسترده‌ای مطرح و پرسشهای فراوانی را تازه کرده بود. به همین دلیل بر آن شدم تا در این زمینه مطالبی را در  سایت «فردا» که در آن زمان مدیریتش با من بود، درج کنم . این مطالب در سالهای قبل نوشته شده و احتمالا در نشریه ارزشها و تهران امروز هم در قالب پاسخ به سئوالات خوانندگان منتشر شده بودند و در همان سالها (در فاصله سالهای ۷۷ تا ۸۵) به صورت جزوات کوچکی منتشر شده بودند اما در این انتشار مجدد، زمان انتشار در سایت فردا را مبنا قرار داده‌ایم.

Share and Enjoy