کلیدواژه ‘ولایت فقیه’

مناظره انتخاباتی علی شکوهی و مهدی محمدی در سال ۸۸

اشاره: در گرماگرم فعالیتهای انتخابات ریاست جمهوری سال ۸۸، بسیج دانشجویی دانشگاه امام صادق(ع)، یک مناظره با عنوان «بررسی تفاوت دیدگاه‌های احمدی‌نژاد و موسوی در مسائل بین‌المللی» برگزار کرد که بنده و مهدی محمدی دبیر سیاسی روزنامه کیهان در آن شرکت کردیم. گزارش اولیه آن مناظره در همان زمان از سوی خبرگزاری فارس منتشر شد ولی چون در تنظیم اولیه معمولا دقت کم است،‌ تاکنون آن را در «نقد زمانه» منتشر نکردم به این امید که با پیدا کردن نوار آن مناظره، متن کامل را منتشر کنم. این کار میسر نشد و امروز به عنوان یک سند از مباحث خودم، همان متن تنظیم شده از سوی خبرگزاری فارس را در سایت «نقد زمانه» قرار می­دهم. این مناظره در تاریخ ۲۶ اردیبهشت سال ۸۸ در محل دانشگاه امام صادق(ع) برگزار شده بود.

 005

متن مناظره به روایت خبرگزاری فارس

خبرگزاری فارس: دبیر سیاسی روزنامه کیهان با اشاره به شکستن تعلیق UCF اصفهان، گفت: در آخرین روزهای دولت خاتمی قرار شد این کار انجام شود اما هیچ انگیزه‌ای در این دولت برای شکستن تعلیق مشاهده نشد و اگر تکلیف رهبری نبود دولت خاتمی تعلیق UCF اصفهان را نمی‌شکست.

Share and Enjoy

شان نزول «ولایت مطلقه فقیه»

مرور رخدادهایی که منجر به طرح اندیشه ولایت مطلقه فقیه شد

اشاره: در روزنوشت امروز بر برداشت رهبری از ولایت مطلقه فقیه حاشیه‌هایی زدم. برای فهم بهتر این مفهوم ضروری است خوانندگان گرامی به سراغ تاریخ بروند و روندی را که منجر به طرح اندیشه ولایت مطلقه فقیه شد، بشناسند. این گونه بررسی مسائل ما را به درک بهتر این مفاهیم نظری کمک می‌کنند. آنچه می‌خوانید بازنشر بخشی از سلسله مقالات جریان‌شناسی سیاسی است در این باره. علاقه‌مندان برای مطالعه کامل این مقالات می‌توانند به آرشیو سایت نقد زمانه مراجعه یا متن جزوه را از سایت دانلود کنند.

رجوع به احکام ثانویه

با ظهور بن‌بست عملی در تدوین قانون در خواستهای مکرر مسئولان دولت از حضرت امام برای ارائه راهکارهای فقهی، ایشان به مجلس اجازه دادند با توسل به احکام ثانویه، مشکل را حل کنند. بدین معنا که در صورت تشخیص ضرورت حاد از سوی نمایندگان و به شرط موقت بودن قوانین مصوب، مجلس می‌تواند قوانینی را به تصویب برساند بدون آن که شورای نگهبان بتواند با آن مخالفت کند. در ابتدا قرار بود که تصمیم گیری در این زمینه با اکثریت نمایندگان مجلس باشد اما به خاطر سرعت زیاد مجلس در تصویب قوانین مبتنی بر احکام ثانویه و اعتراضات بر انگیخته شده از سوی محافل مخالف به ویژه شورای نگهبان، امام دستور دادند تا ملاک تصمیم گیری، رأی «دو سوم» نمایندگان مجلس باشد. در اینجا ضروری است توضیحی را درباره مفهوم احکام ثانویه بیاوریم.

Share and Enjoy

پیام انقلاب اسلامی، اعلام‏ توانایی دین در اداره جوامع بشری

اشاره: سالها قبل برادر بزرگوارم جناب آقای جواد محقق،  نویسنده و شاعر گرانقدر و سردبیر وقت ماهنامه «رشد معلم»،  به مناسبت قرار گرفتن در آستانه بیستمین سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی،  گفتگویی را با بنده انجام داد که در تاریخ بهمن ۱۳۷۷ در شماره ۱۳۹ این ماهنامه منتشر شد. در آن زمان بنده با آموزش و پرورش همکاری می‌کردم و عضو مدعو شورای تربیت سیاسی وزارت آموزش و پرورش بودم. آنچه در زیر می‌خوانید متن بدون تغییر و کامل این گفتگوست. خوانندگان عزیز حتما توجه دارند که این سخنان مربوط به ۱۳ سال قبل است و ضمن این که بنده هنوز با کلیت سخنان مطرح شده در این مصاحبه موافقم اما اگر قرار بود اکنون به این سئوالات جواب بدهم قطعا حرفهای دیگری را هم مطرح می‌کردم که حاصل مطالعات و تجارب و بررسی واقعیتهای این سالهای متمادی است.

گفتگو با مجله رشد معلم

جواد محقق / علی شکوهی / عکسها مربوط به زمان گفتگو نیست

به نام خدا. با توجه به این‏که در آستانه بیستمین سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی قرار داریم،  بفرمایید که به نظر شما انقلاب‏ اسلامی چه دستاوردی برای مردم و جامعه ایران داشته است؟

بسم الله الرحمن الرحیم. هر ملتی که عزم‏ اصلاح ساختار اجتماعی و فرهنگی و اقتصادی جامعه و کشورش را داشته باشد، در نخستین گام حتما باید وضعیت حاکمان‏ و حکومت‌‏کنندگان را روشن کند چون تا زمانی که تکلیف حکومت‌‏کنندگان روشن‏ نشود،  جهت حرکت اجتماعی روشن‏ نخواهد شد. انقلاب اسلامی در ایران،  برداشتن گام اول از سوی ملتی بود که‏ می‌‌‌خواست تحولات جدیی در سرنوشت‏ خویش ایجاد کند. اولین حاصل این‏ انقلاب، کسب استقلال سیاسی بود، به این‏ معنا که محل و کانون تصمیم‏‌‌گیری درباره سرنوشت ملت از بیرون مرزها به داخل‏ کشور منتقل شد و دیگر درباره ملت ایران، در کاخ سفید تصمیم‏‌گیری نمی‌‌‌شود بلکه‏ محل تصمیم‏‌‌گیری درباره سرنوشت مردم،  به‏ خانه کوچکی در جوار حسینیه جماران منتقل‏ شد که از همه تاریخ معاصر ما بزرگ‏‌تر بود.

Share and Enjoy

تاملی در خطبه ۲۱۶ نهج‌البلاغه / متن کامل

اشاره: در ایام و لیالی ماه مبارک و مشخصا در روزهایی که به ضربت خوردن و شهادت امام علی(ع) مرتبط بود، مجالی دست داد تا تاملی در خطبه ۲۱۶ نهج‌البلاغه داشته باشم که در ۵ روز متوالی در روزنوشت منتشر شد. اینک متن کامل و یکپارچه شده آن را در پیش روی دارید.

امشب، اولین شب قدر در ماه مبارک رمضان امسال و همزمان با شب ضربت خوردن امام علی(ع) است و به همین مناسبت می‌خواهم از عدالتی سخن بگویم که با نام آن امام مظلوم، پیوند خورده و حسرتی است که بر دل تاریخ مانده است. برای هر روز فرازهایی از خطبه ۲۱۶ نهج‌البلاغه را گزینش کرده‌ام تا با هم مرور کنیم و متناسب با نیاز امروزمان از آن سخن بگوییم، شاید درسی برای همه ما اعم از حاکمان و مردم باشد.

مقدمه

امام علی(ع) برای جنگ با معاویه به صفین رفته است. طبیعی می‌نماید که با مردم و سربازانش در باره رزم و جنگ سخن بگوید و چگونگی غلبه بر دشمن را به بحث بگذارد اما ایشان در صحرای صفین، رزمندگان را گرد آورده و در باره حقوق متقابل حاکمان و مردم سخن می‌گوید و بر اجرای حق و عدل تاکید می‌کند تا همگان دریابند که فلسفه حکومت در نزد او نه کسب قدرت به هر قیمت بلکه اجرای عدالت است و بس.  پیشتر ابن‌عباس دیده بود که امام با دستان خود بر کفش پاره‌اش وصله می‌زند. تعجب کرد. امام از او قیمت آن کفش پاره را پرسید و طبعا ابن‌عباس آن کفش را بی‌ارزش دانست. همین پاسخ را امام مبنا قرار داد و او را به فلسفه حکومت متوجه ساخت و فرمود: «به خدا سوگند، همین کفش بی‌ارزش نزد من از حکومت بر شما محبوب‌تر است، مگر اینکه حقی را با آن به پا دارم و یا باطلی را دفع نمایم ».(نهج البلاغه، خطبه ۳۳)

Share and Enjoy

ضرورت فهم فرارونده از نظریه ولایت فقیه

اشاره: این مقاله در هفته‌نامه پنجره (شماره ۵۳) به تاریخ ۹ مرداد ۸۹ منتشر شد. از آنجا که نوعی نگاه آسیب‌شناسانه به فهم رایج از ولایت فقیه را در بردارد، در  «نقد زمانه» بازنشر می‌شود.

۱- نظریه ولایت فقیه از اعتقادات محوری من در ۳۵ سال گذشته بوده و هنوز هم چنین است. چه بسا میزان شناختم از این نظریه و درک منطق درونی آن و زاویه ورود برای فهم این نظریه و ارزیابی میزان کارآمدی آن در عمل و…، در طی این سال‎‎ها تغییر کرده باشد، اما بنیان‎‎های اصلی این نظریه همچنان در باور‎های اعتقادی و سیاسی من حضور جدی و محوری دارند.

Share and Enjoy

«پاسخی به آیت‌الله منتظری» و نظرات خوانندگان

اشاره: در تاریخ ۹ دی ماه ۱۳۸۷ در سایت آینده نیوز مطلبی در نقد یکی از اظهارات آیتالله منتظری نوشتم که واکنش زیادی داشت. یکی از واکنشهای خوب آن، نوشتن یک سلسله مطلب از سوی یکی از شاگردان آن مرحوم در نقد مطالب بنده بود که در سایت آینده و در قسمت نظرات بینندگان منتشر شده بود. قصد داشتم به آن اظهارات در همان سایت پاسخ دهم که در آن ایام و بعدها هرگز مجالش فراهم نشد. اینک متن آن نوشته بنده در پاسخ به آیتالله منتظری به همراه همه نظراتی که خوانندگان سایت آینده در زیر آن نگاشتند، در معرض مطالعه خوانندگان قرار میگیرد.

اخیرا اطلاعیه‌ای از سوی نهضت آزادی منتشر شد که از ملاقات مسئولان این تشکیلات با آیت‌الله منتظری در ۳۰ آذرماه خبر داده است. در این اطلاعیه درباره این ملاقات آمده است: «ایشان در ادامه با طرح مبانی فقهی و عقلی نظریه ولایت فقیه خاطرنشان کردند که نظرات فقیه به ما هو فقیه، تنها در امور فقهیه بر نظرات سایر مردم تقدم دارد و ورود در مسائل دیگر مانند ایجاد رابطه با آمریکا یا روابط سیاسی با سایر کشورها، علی‌الاصول در حوزه کاری ولی فقیه قرار نمی‌گیرد و باید به وسیله کارشناس متخصص حل و فصل شود. آیت‌الله منتظری افزودند که در زمان بازنگری قانون اساسی، به جهت ایراداتی که به افزایش اختیارات ولی فقیه و شمول مطلق این اختیارات داشته‌اند، با آن مخالفت کرده‌اند و باور دارند که حتی پیامبر اکرم(ص) نیز از حق ولایت مطلقه برخوردار نبوده است و ولایت مطلقه فقیه را از جمله مصادیق بارز شرک برشمردند.»

Share and Enjoy

ولایت و فقاهت، دین و دمکراسی

اشاره: در چند سال قبل، مکررا در دانشگاه‌ها یا محافل معلمان و فرهنگیان درباره نظریه ولایت فقیه سخن گفتم یا در مصاحبه با نشریات و روزنامه‌ها در تبیین این اندیشه سیاسی حرف زدم. یکی از این گفتگوها به عنوان معاون فرهنگی موسسه جام‌جم با نشریه دانشجویی «اندیشه»، ارگان کانون اندیشه دانشجوی مسلمان دانشگاه امیرکبیر صورت گرفت که در زیر می‌خوانید. گفتنی است این گفتگو در دو قسمت در تاریخ ۲۰ و ۲۲ آذرماه ۱۳۸۵ در سایت فردانیوز هم منتشر شد.

سئوال: به عنوان اولین سئوال و برای شروع بحث، بفرمایید که برداشت شما از ولایت فقیه چیست و آیا این اندیشه را مختص حضرت امام می‌دانید یا این که یک نظریه مورد قبول همه علمای شیعی است؟

– بسم الله الرحمن الرحیم. بحث ولایت فقیه از آنجایی که جزء تئوریهای اختصاصی شیعه به نظر می‌آید، بیش از همه از سوی علما و فقها و اندیشمندان شیعی به آن پرداخته شده است، اما واقعیت این است که ولایت فقیه فقط یک اندیشه شیعی نیست و در عالم تسنن هم مبانی ولایت فقیه را می‌توان در اندیشه‌ها و باورهای بسیاری از فقهای اهل سنت پیدا کرد. نوع توجهی که به این تئوری شد چون به اقتضای یک انقلاب دینی در ایران بوده و در واقع به تبع یک حرکت سیاسی، مطرح شده و به تدریج بسط پیدا کرده، منجر به این شد که بسیاری از افراد این تئوری را یک تئوری سیاسی صرف فرض کنند و حتی برخی تصورشان بر این باشد که مثلاً حضرت امام این نظریه را طراحی و ابداع کرده است، در حالی که اگر به فلسفه حکومت و فلسفه سیاسی شیعه و اسلام توجه کنیم، از درون آن، مبانی اصلی اندیشه ولایت فقیه قابل استخراج است.

Share and Enjoy

مفهوم ضدولایت فقیه و القای مواضع دوگانه

اشاره: «درسهایی از سخنان رهبر معظم انقلاب با دانشجویان» عنوان نوشته‌ای است که در سال ۸۶ در چند روز متوالی (۲۲ تا ۲۴مهرماه) در روزنامه جام‌جم منتشر شد و حاشیه‌هایی بر سخنان رهبری در جمع دانشجویان محسوب می‌شود.

در هفته گذشته، رهبر معظم انقلاب در جمع دانشجویان فعال علمی و سیاسی، سخنانی را مطرح کردند که از جهاتی، تازه می‌نمود هر چند از نظر مبنای تفکر و انتظاری که از مواضع، باورها و اندیشه‌های ایشان داریم، اصلا تازه نیست و دقیقا همان است که باید باشد.

تازگی این سخنان، به اعتبار گوینده آن است که خطوط حرکتی جامعه اسلامی را رقم می‌زند و ضامن مستقیم ماندن انقلاب بر مواضع اصیل آن است و بنابراین شنیدن این سخنان صریح از زبان رهبری انقلاب، اهمیت آن را مضاعف می‌سازد.

Share and Enjoy

پرسش هایی در باره ولایت فقیه و خبرگان / قسمت اول

در سال ۸۵ برگزاری انتخابات خبرگان در دستور کار قرار داشت. این امر بسیاری از مباحث مرتبط با ولایت فقیه و خبرگان را در سطح جامعه، به صورت گسترده‌ای مطرح و پرسشهای فراوانی را تازه کرده بود. به همین دلیل بر آن شدم تا در این زمینه مطالبی را در  سایت «فردا» که در آن زمان مدیریتش با من بود، درج کنم . این مطالب در سالهای قبل نوشته شده و احتمالا در نشریه ارزشها و تهران امروز هم در قالب پاسخ به سئوالات خوانندگان منتشر شده بودند و در همان سالها (در فاصله سالهای ۷۷ تا ۸۵) به صورت جزوات کوچکی منتشر شده بودند اما در این انتشار مجدد، زمان انتشار در سایت فردا را مبنا قرار داده‌ایم.

Share and Enjoy

اندیشه امام پاسخگوی مشکلات بشر امروز است

مناظره مجله حضور با حضور آقایان دکتر جواد منصوری، دکتر علی قادری و علی شکوهی

مناظره شکوهی منصوری و قادری

علی شکوهی / دکتر علی قادری / دکتر جواد منصوری

اشاره: مجله حضور، فصلنامه موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی در شماره ۴۹ (تابستان ۱۳۸۳) خود میزگردی را برگزار کرد که بنده هم در آن به صورت کم‌رنگ حضور داشتم. زحمت اجرا و تنظیم این مناظره بر دوش جناب آقای ابوالفضل مروی بود. متن این مناظره را در زیر می‌خوانید.

اشاره مجله حضور:

 بسیاری از متفکران و صاحب‌نظران، علاج دردها و مشکلات داخلی و پاسخگویی به مشکلات و مصائب بشری را در رجعت و عمل به اندیشه‌های امام خمینی می‌دانند. به همین دلیل شناخت دوباره و باز تولید آراء و اندیشه‌های بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران به عنوان یک بحث جدی بایستی مطرح شود. در همین زمینه میز اندیشه‌ای برگزار شد با حضور آقایان دکتر جواد منصوری (نویسنده، محقق و سیاستمدار)، دکتر سیدعلی قادری (معاونت پژوهشی مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی) و علی شکوهی (روزنامه‌نگار و نویسنده سیاسی ـ اجتماعی). با امید اینکه چنین نشستهایی به صورت منظم ادامه یابد، خوانندگان گرامی را به متن گفتگوهای انجام شده در این میز اندیشه جلب می‌نماید.

Share and Enjoy